TKW

Ten artykuł dotyczy czołgu. Zobacz też: Telewizyjny Kurier Warszawski.
TKW
Ilustracja
Pierwszy prototyp czołgu TKW z km wz. 30.
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Typ pojazdu tankietka
Trakcja gąsienicowa
Załoga 2
Historia
Prototypy 1932-1935
Egzemplarze 2 prototypy
Dane techniczne
Dane operacyjne
Uzbrojenie
karabin maszynowy wz.25

lub karabin maszynowy wz. 30

Wyposażenie
peryskop odwracalny
Użytkownicy
Polska

TKWpolska eksperymentalna tankietka z czasów dwudziestolecia międzywojennego.

Historia

Już podczas prób poligonowych z tankietką TK-3 zalecono rozpoczęcie prac nad ulepszeniem pojazdu. Rozpoczęto je 13 sierpnia 1931 roku i doprowadziły one do powstania kilku doświadczalnych pojazdów bazujących na TK-3: TKF (zastosowanie nowego silnika), TKD (zwiększenie siły ognia przez uzbrojenie w armatę) i TKS (zastosowanie nowego silnika i przekonstruowanie układu zawszenia)[1]

Równolegle do tych prac, niezależnie, w Biurze Badań Bronii Pancernych powstał projekt tankietki wyposażonej w wieżę opartej na TK-3. Otrzymała ona oznaczenie TKW (TK z Wieżą). W tym projekcie zakładano wyeliminowanie jednej z zasadniczych wad tankietki TK-3 – ograniczone pole ostrzału. Dlatego też zdecydowano się na umieszczenie uzbrojenia w obrotowej wieży. Takie rozwiązanie zaleciła komisja przeprowadzająca badania prowadnic szynowych dla tankietek TK-3. Stwierdzono, że tankietka bez wieży obrotowej nie spełnia wymagań stawianych drezynom pancernym. Podobna konstrukcja powstawała wtedy w Wielkiej Brytanii (Vickers 4-Ton)[1][2].

W budżecie na lata 1932-1933 zaplanowano budowę sześciu czołgów TKW. Pierwszy prototyp powstał w zakładach w Ursusie w końcu 1932 roku. Przy jego budowie wykorzystano gotową tankietkę TK wykonaną z blach żelaznych (nr rej. 1164). Prototyp uzbrojono w chłodzony powietrzem, karabin maszynowy wz. 25 Hotchkiss. Prototyp ten przezbrojono potem w chłodzony wodą, karabin maszynowy wz. 30 i poddano testom w listopadzie 1933. Próby te wykazały wady konstrukcji: mało stabilne jarzmo broni, słaba widoczność i zła wentylacja uniemożliwiająca dłuższe prowadzenie ognia (groziło to zatruciem strzelca). Wady te wyeliminowano w drugim prototypie, z przekonstruowaną wieżą. Nowa wieża miała m.in. specjalny otwór wentylacyjny osłonięty pancernym kołpakiem oraz nowe jarzmo konstrukcji inż. J. Napiórkowskiego przystosowane do karabinu maszynowego wz. 25[2].

Kolejne badania przeprowadzono w Doświadczalnej Grupie Pancerno-Motorowej w Modlinie. Podczas tych testów stwierdzono, że TKW ma źle usytuowany środek ciężkości i prawa strona jest zbyt obciążona. Ponadto zwrócono uwagę, że możliwość komunikacji pomiędzy członkami załogi jest bardzo ograniczona. Wynikało to z tego, że kierowca-mechanik i dowódca-strzelec umiejscowieni byli w dwóch różnych przedziałach, a pojazdu nie wyposażono w jakiekolwiek środki łączności wewnętrznej. Po zakończeniu badań pojazd odesłano do Ursusa[1][2].

Zimą 1935 roku na prototypie TKW przeprowadzono badania nowych, gumowo-metalowych gąsienic I.F.K.15 opracowanych przez mjr. S. Kardaszewicza. Nowe gąsienice nie zdały jednak egzaminu. W lutym 1935 roku definitywnie zakończono badania nad czołgiem TKW, w tym czasie rozpoczęto już wstępny projekt nowego czołgu lekkiego rozpoznawczego, z wieżą – 4TP. Po zakończeniu projektu TKW dokumentację przesłano do archiwum, zaś jeden pojazd przez dłuższy okres służył w Biurze Badań Technicznych Broni Pancernych, gdzie służył do różnych eksperymentów[1][2].

Opis techniczny

Jako, że TKW był bezpośrednią modernizacją TK-3, większość elementów konstrukcji pozostała bez zmian. Wszystkie zmiany wynikały z zastosowania wieży. Wymusiło to przekonstruowanie górnej części kadłuba i przedziału bojowego. Z uwagi, że wysokość przedziału bojowego w stosunku do TK-3 uległa obniżeniu głowę mechanika-kierowcy osłoniono niewielką nadbudówką z włazem wejściowym umieszczonym w pokrywie. Aby zapewnić lepsze pole widzenia kierowca miał do dyspozycji ruchomy peryskop odwracalny konstrukcji Rudolfa Gundlacha umieszczony na nadbudówce. Wieża skonstruowana specjalnie dla TKW wykonana była z blach pancernych o grubości 4-8 mm mocowanych nitami do kątowników. Obracana była ręcznie, przez dowódcę-strzelca. W wieży umieszczony był właz, obserwacja otoczenia odbyała się za pomocą niewielkich szczelin. Dowódca-strzelec nie miał do dyspozycji peryskopu[1][2].

Uzbrojeniem umieszczono w wieży. Początkowo prowadzono badania z karabinem maszynowym wz. 25 Hotchkiss, później pierwszy prototyp przezbrojono w chłodzony wodą, karabin maszynowy wz. 30. Ostatecznie drugi prototyp, z nową wieżą uzbrojony miał być w karabin maszynowy Hotchkiss[1][2].

  1. a b c d e f Janusz Magnuski, Andrzej Kiński. Tankietka TKW. „Poligon”. 3/2006, s. 74-77, 2006. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1895-3344 (pol.). 
  2. a b c d e f Janusz Magnuski: Karaluchy przeciw panzerom. Wyd. I. Warszawa: Pelta, 1995, s. 22-23. ISBN 83-85314-06-7. (pol.)