USS Houston (CA-30)

Szablon:Okręt rozszerzony infobox USS Houston (CA-30) (wcześniejsze oznaczenie CL-30) amerykański krążownik typu Northampton służący w United States Navy w okresie II wojny światowej. Drugi okręt Marynarki USA noszący tę nazwę.

Okręt został zwodowany w stoczni Newport News Shipbuilding & Dry Dock Company w Newport News (Wirginia) 7 września 1929, matką chrzestną była Elizabeth Holcombe (córka Oscara Holcombe`a - ówczesnego burmistrza Houston). Wszedł do służby z oznaczeniem CL-30 17 czerwca 1930, pierwszym dowódcą został komandor Jesse Bishop Gay. Jego oznaczenie zmieniono na CA-30 1 lipca 1931.

Służba

Okres międzywojenny

Po odbyciu rejsu odbiorczego na Atlantyku "Houston" wrócił do USA w październiku 1930. Następnie odwiedził Houston i dołączył do floty w Hampton Roads. Krążownik wypłynął 10 stycznia 1931 w rejs na Pacyfik. Po postojach w Kanale Panamskim i na Hawajach dotarł do Manili 22 lutego 1931. Został tam okrętem flagowym Floty Azjatyckiej (ang. Asiatic Fleet) i przez następny rok uczestniczył w operacjach szkoleniowych na Dalekim Wschodzie.

Po wybuchu wojny chińsko-japońskiej w 1931, "Houston" wypłynął 31 stycznia do Szanghaju by bronić amerykańskich obywateli. Wyładował plutony: marines i marynarzy, by pomóc w ustabilizowaniu sytuacji i pozostawał w tym rejonie. Jedynymi wyjątkami była podróż dobrej woli na Filipiny w marcu i do Japonii w maju 1933. Okręt został zastąpiony przez USS "Augusta" (CA-31) 17 listopada 1933. Krążownik odpłynął do San Francisco by dołączyć do Floty Zwiadowczej (ang. Scouting Force) i przez kolejne lata poprzedzające wejście Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej uczestniczył w dorocznych ćwiczeniach Fleet Problem i manewrach na Pacyfiku.

Prezydencki okręt flagowy

Przed wejściem USA do II wojny światowej "Houston" odbył kilka specjalnych rejsów. Prezydent Roosevelt wszedł na pokład 1 lipca 1934 w Annapolis i udał się w rejs o długości 12 000 mil (22 000 km) przez Karaiby, Portland do Hawajów. Krążownik przewoził także Asystenta Sekretarza Marynarki Henry`ego L. Roosevelta w rejs po wyspach Hawajskich i wrócił do San Diego 15 maja 1935.

Po krótkim rejsie na wodach alaskańskich krążownik wrócił do Seattle. Na jego pokład 3 października 1935 ponownie wszedł prezydent i udał się w wakacyjny rejs na wyspę Cerros, Zatokę Magdaleny, Cocos Islands i do Charleson. "Houston" świętował także otwarcie mostu Golden Gate w San Francisco 28 maja 1937. Przewoził także prezydenta na Przegląd Floty w tym samym mieście 14 lipca 1938.

"Houston" został okrętem flagowym amerykańskiej floty 19 grudnia 1938, gdy kontradmirał Claude C. Bloch podniósł swój proporzec na jego pokładzie. Okręt utrzymał ten status do 28 grudnia, gdy wrócił do Floty Zwiadowczej. Okręt pełnił rutynową służbę i wyszedł 4 stycznia 1939 z San Francisco by wziąć udział w manewrach Fleet Problem XX. Popłynął do Norfolk i Key West, tam wziął na pokład prezydenta i Szefa Operacji Morskich, admirała Williama D. Leahy`ego na czas trwania corocznych manewrów. Do Houston dotarł 7 kwietnia na krótką wizytę przed powrotem do Seattle, gdzie dotarł 30 maja.

Przydzielony jako okręt flagowy Hawajskiego Oddziału Wydzielonego (ang. Hawaiian Detachment) okręt dotarł do do Mare Island 17 lutego 1940. Rejon opuścił 3 listopada płynąc na Filipiny w związku z pogarszającą się sytuacją międzynarodową. Do Manili dotarł 19 listopada 1940 i stał się okrętem flagowym admirała Harta, dowódcy Floty Azjatyckiej (ang. Asiatic Fleet).

II wojna światowa

Gdy sytuacja międzynarodowa pogarszała się admirał Hart podnosił poziom gotowości swojej floty. W nocy gdy przeprowadzono atak na Pearl Harbor "Houston" wyszedł w morze z wyspy Panay wraz z innymi jednostkami floty i udał się w kierunku Darwin, gdzie dotarł 28 grudnia 1941 po drodze odwiedzając Balikpapan i Surabaya. Po rejsie patrolowym dołączył do amerykańsko-brytyjsko-holendersko-australijskich sił morskich w Surabaya.

Ataki lotnicze były częste w tym rejonie i artylerzyści krążownika zestrzeliły cztery samoloty w czasie bitwy na Morzu Bali 4 lutego 1942, gdy admirał Karel Doorman z Królewskiej Marynarki Holenderskiej wyruszył na czele swoich sił by przechwycić japoński konwój inwazyjny, który został odnaleziony w pobliżu Balikpapan. "Houston" został raz trafiony, co wyłączyło jego III wieżę artyleryjską. USS "Marblehead" (CL-12) został tak uszkodzony że został odesłany z rejonu walk. Dorman został zmuszony do wycofania swoich sił.

Po powrocie do Australii, krążownik wyszedł w morze 15 lutego wraz z małym konwojem by wzmocnić garnizon Timoru. Siły te zostały zaatakowane przez lotnictwo wroga jeszcze tego samego dnia. Kolejnego ranka japońskie ataki zostały ponowione. W czasie tej operacji defensywnej "Houston" wyróżnił się w obronie przeciwlotniczej eskortowanych przez niego okrętów.

Bitwa na Morzu Jawajskim

Osobny artykuł: Bitwa na Morzu Jawajskim.

Po otrzymaniu informacji że duże japońskie siły inwazyjne zbliżają się do Jawy osłaniane przez dużą formację jednostek nawodnych admirał Doorman postanowił odnaleźć i zniszczyć główny konwój. Jego siły składały się z krążowników "Houston", HMAS "Perth", "De Ruyter", HMS "Exeter", "Java'" oraz 10 niszczycieli napotkał japońskie siły wsparcia składające się z 4 krążowników i 13 niszczycieli.

W bitwie na Morzu Jawajskim siły Doormana walczyły dzielnie, ale były pozbawione osłony lotniczej i miały problemy z komunikacją. Wrogowie po raz pierwszy spotkali się późnym popołudniem i japońskie niszczyciele położyły zasłonę dymną. Krążowniki obu flot otworzyły ogień. Po jednym nieudanym ataku torpedowym japońskie lekkie krążowniki odpaliły drugą salwę o godzinie 17:00. Tym razem zatopiono "Kortenaer". HMS "Exeter" i HMS "Electra" zostały trafione przez ogień artyleryjski. "Electra" otrzymała kilka trafień i zatonęła wkrótce potem. O 17:30 admirał Doorman popłynął na południe wzdłuż wybrzeża Jawy starając się nie zapominać o swoim głównym celu: zniszczeniu konwoju inwazyjnego.

Po kolejnych atakach połączone siły alianckie płynęły wzdłuż wybrzeża. W tym czasie zatonął HMS "Jupiter", bądź to na minie, bądź przez wewnętrzną eksplozję. HMS "Encounter" został odesłany by wyłowić rozbitków z "Kortenaer". Amerykańskie niszczyciele otrzymały rozkaz powrotu do Surabaya. Bez osłony niszczycieli cztery pozostałe okręty Doormana skręciły ponownie na północ w ostatniej próbie zapobieżenia japońskiej inwazji na Jawę.

O 23:00 tej samej nocy krążowniki ponownie spotkały się z japońską flotą nawodną. Płynąc równoległymi kursami przeciwne siły otworzyły ogień. 30 minut później japońskie okręty wystrzeliły celną salwę torpedową. "De Ruyter" i "Java" znalazły się na kursie salwy składającej się z 12 torped, zostały trafione i zatonęły. Zginęli obaj dowódcy i admirał Doorman.Po tej porażce "Houston" i "Perth" przeszły do Sorebaji. Tam zapadnęła decyzja że okręty które ocalały miały przejsc do Australli. "Houston" i "Perth" miały przejść przez cieśninie Sunda i następnie skierowac się na Ocean Indyjski. Jednak nikt w porcie nie wiedział że okręty idą w śmiertelna pułapkę. Bowiem w owej cieśninie Japończycy właśnie rozpoczęli desant morski na Jawę. Więć oba krażowniki i holenderski niszczcyciel "Evertsen" skierowały się do cieśniny. Po dopłynięciu na miejsce oba krążowniki zaatakowały siły wroga ale pomimo dużego rozpędu 3 okręty zostały zatopione.