USS President (1800)

USS „President”
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa 44-działowa fregata
Projekt Joshua Humphreys
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 1798[1]
Wodowanie 10 kwietnia 1800[2]
 US Navy
Wejście do służby 5 sierpnia 1800
Los okrętu zdobyty przez Royal Navy
15 stycznia 1815 r.
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 1,576 ton[3]
Długość 53 m
Szerokość 13,5 m
Uzbrojenie
32 działa 24-funtowe
22 karonady 42-funtowe
1 „długie” działo 18-funtowe
HMS „President”[4]
ilustracja
Klasa okręt 50-działowy
okręt 60-działowy (1817)
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Początek budowy {{{początek budowy}}}
 Royal Navy
Wejście do służby 15 stycznia 1815
Los okrętu rozebrany w 1818 roku
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 1533 Szablon:Uł ton rejestrowych
Długość 52,81 m
Szerokość 13,51 m
Uzbrojenie
30 dział 24-funtowych
28 karonad 42-funtowych
2 działa 24-funtowe

USS „President” – ciężka, 44-działowa, drewniana fregata należąca do United States Navy. Ochrzczona przez Jerzego Waszyngtona na cześć jednego z fundamentów konstytucji. Budowę nadzorował Forman Cheeseman; wodowanie odbyło się w kwietniu 1800 roku w stoczni w Nowym Jorku. „President” był największą z tzw. „sześciu pierwszych fregat”, których konstrukcja została zlecona Ustawą morską z 1794 roku. Ich projektantem był Joshua Humphreys; wedle jego założeń szóstka miała być głównymi okrętami rodzącej się floty dlatego też zaplanował je jako większe i odporniejsze na ostrzał niż standardowe fregaty z tamtego okresu. Pierwszymi zadaniami „Presidenta” był ochrona amerykańskich jednostek handlowych podczas quasi-wojny oraz stawianie czoła piratom w trakcie I wojny berberyjskiej.

16 maja 1811 roku „President” wziął udział w „Incydencie z Little Belt” – jego załoga pomyliła „HMS Little Belt” z „HMS Guerriere”, który to okręt przymusowo wcielał do swojej załogi amerykańskich żeglarzy. Przez kilka minut okręty ostrzeliwały się. Późniejsze śledztwo przeprowadzone przez US Navy i Royal Navy odpowiedzialnością obarczało obie strony, ale nie wyciągnęło żadnych konsekwencji. Incydent zaognił stosunki pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, a Wielką Brytanią i stał się jednym z przyczynków do wojny.

Podczas wojny „President” dokonał kilku długich rejsów patrolowych, których najdalszymi punktami były La Manche i wybrzeże Norwegii; w trakcie załodze udało się pojmać szkuner HMS „Highflyer” oraz liczne statki kupieckie. W styczniu 1815 roku, po okresie zablokowania w Nowym Jorku przez Royal Navy, „President” zaatakował okręt wojenny HMS „Endymion”, a następnie po długim pościgu został zdobyty przez brytyjską eskadrę; Royal Navy włączyła go w swoje szeregi jako HMS „President”. W Royal Navy okręt służył do momentu rozebrania w 1818 roku. Plany fregaty został wykorzystane do zbudowania kolejnego okrętu o tej nazwie.

Projekt i konstrukcja

W latach 90. XVIII wieku amerykańskie statki handlowe zaczęły padać łupem piratów berberyjskich, grasujących na Morzu Śródziemnym, zwłaszcza w pobliżu Algieru. Amerykański Kongres postanowił ukrócić tę praktykę i w tym celu ratyfikował Ustawę morską[5]. Akt przewidywał zgromadzenie funduszy na budowę sześciu fregat; zawierał również klauzulę, iż konstrukcja jednostek zostanie przerwana w razie podpisania pokoju z Algierem[6][7].

Projekt Humphreysa opierał się na wąskim kadłubie o długiej stępce, co miało umożliwić zamocowanie ciężkich dział, a skośne żebrowanie ograniczyć wyginanie kadłuba w osi pionowej. Poszycie wykonano z bardzo ciężkiego drewna, dzięki czemu kadłuby były wytrzymalsze niż u lekkich fregat. Humphreys opracował projekty zdawszy sobie sprawę, że nieopierzona marynarka Stanów Zjednoczonych nie byłaby w stanie dorównać liczebnością marynarkom europejskim. Jego zamysłem było zbudowanie dobrze uzbrojonych jednostek, które łatwo poradziłyby sobie z innymi fregatami, a przy tym na tyle szybkich by uciec przez okrętami liniowymi[8][9][10].

Jerzy Waszyngton ochrzcił okręt „Presidentem” na cześć jednego z fundamentów konstytucji USA[6][11]. W marcu 1796 roku, zanim położono stępkę „Presidenta” rząd USA podpisał porozumienie pokojowe z Algierem. Budowa została zawieszona zgodnie z klauzulą Ustawy morskiej[6][7]. W 1798 roku, na początku quasi-wojny z Francją, ponownie przyznano fundusze na budowę okrętów – stępka pod przyszłą jednostkę została położona w nowojorskiej stoczni. Budowniczym był Forman Cheeseman, a nadzorcą komandor Silas Talbot[12][1].

Opierając się na doświadczeniu jakie zdobył przy budowie jednostek siostrzanych – „Constitution” i „United States” – Humphreys poinstruował Cheesemana do zrobienia poprawek w projekcie. Wśród nich znalazły się: podniesienie pokładu działowego o 5,1 cm i cofnięcie grotmasztu o 61 cm[1]. „President” mierzył 53 m długości (między pionami) i 13,5 m szerokości[3].

Uzbrojenie

Nominalnie „President” był fregatą 44-działową, jednak na pokładach zwykle znajdowało się ponad 50 sztuk[13]: 32 działa 24-funtowe (10,9 kg), 22 karonady 42-funtowe (19 kg) i jedno „długie” działo 18-funtowe[3].

Royal Navy sklasyfikowało okręt jako jednostkę 50-działową jednak już wówczas uzbrojona była w 60 dział – 30 24-funtówek na górnym pokładzie, 28 42-funtowych karonad na spardeku oraz dwa dodatkowe działa 24-funtowe na forkasztelu. W lutym 1817 roku fregata została ponownie przeklasyfikowana na okręt 60-działowy[4][14].

W przeciwieństwie do nowoczesnych jednostek, uzbrojenie okrętów z tamtych czasów nie było stałe. Działa były przenośne i często wymieniano je między statkami w zależności od sytuacji. Każdy z dowódców uzbrajał okręt w zależności od własnych upodobań, biorąc pod uwagę tonaż, liczebność załogi oraz zaplanowaną trasę. W związku z tym uzbrojenie okrętu zmieniało się w ciągu jego służby; rejestrów takich zmian zwykle nie prowadzono[15].

Quasi-wojna i I wojna berberyjska

„President” został zwodowany 10 kwietnia 1800 roku jako ostatnia z „sześciu fregat”. 5 sierpnia, po wyekwipowaniu, ruszył ku Gwadelupie pod dowództwem kmdr. Thomasa Truxtuna. Schyłkową część quasi-wojny spędził na służbie patrolowej, odbijając kilka amerykańskich statków handlowych. W marcu powrócił do Ameryki po tym jak 3 lutego 1801 roku Kongres ratyfikował traktat pokojowy z Francją[16]. W trakcie trwania konfliktu Stany Zjednoczone płaciły paszom z Wybrzeża Berberyjskiego daninę mającą zagwarantować nietykalność dla jednostek handlowych[17]. W 1801 roku władca Trypolitanii Jusuf Karamanli, niezadowolony z wysokości płaconego mu trybutu (paszowie Algieru otrzymywali więcej) zażądał natychmiastowej zapłaty w wysokości 250 tysięcy dolarów[18]. Thomas Jefferson w odpowiedzi wysłał eskadrę okrętów wojennych, aby przede wszystkim chroniły amerykańskich kupców na Morzy Śródziemnym, a prócz tego zmusiły Berberów do uległości[19][20].

W maju komodor Richard Dale wybrał „Presidenta” jako swój okręt flagowy, na którym miał udać się ku Morzu Śródziemnemu. Jego zadaniem było dokonanie pokazu siły u wybrzeży Algieru, Trypolitanii i Tunisu, aby podtrzymać pokój opłacany trybutem. Dale miał zezwolenie na rozpoczęcie działań militarnych w przypadku wypowiedzenia wojny przez któreś z państw berberyjskich[19][20]. W skład eskadry Dale'a wchodził „President”, „Philadelphia”, „Essex” i „Enterprise”[21]. 1 lipca eskadra dotarła do Gibraltaru; „President” i „Enterprise” ruszyły ku Algierowi. Ich obecność zmusiła regenta do wycofania się z gróźb stawianych amerykańskim statkom kupieckim[22][23]. Następnie „President” i „Enterprise” pojawiły się u brzegów Tunisu i Trypolitanii, skąd ten pierwszy wypłynął na Maltę, gdzie dotarł 16 sierpnia by uzupełnić zapasy wody pitnej[24].

24 sierpnia, w trakcie blokowania portu w Trypolisie, „President” zdobył grecką jednostkę przewożącą trypolitańskich żołnierzy. Dale wynegocjował wymianę jeńców dzięki czemu udało się uwolnić kilku Amerykanów[25][26]. 3 września ponownie dotarł do Gibraltaru[27]. Na początku grudnia, w pobliżu Maó płynący z prędkością 6 węzłów „President” uderzył w skałę. Dale wybiegł na pokład, a następnie bezpiecznie wyprowadził okręt z niebezpieczeństwa. Późniejsze badanie wykazało, iż wygięta została krótka sekcja stępki[28]. W efekcie jednostka pozostała na Morzu Śródziemnym do marca 1802 roku, a następnie ruszyła ku Ameryce, gdzie dotarła 14 kwietnia[29].

Choć „President” pozostawał w Stanach Zjednoczonych operacje skierowane przeciwko Berberii trwały. Zebrała się druga eskadra dowodzona przez Richarda Valentine'a Morrisa na pokładzie USS „Chesapeake”. Liche osiągnięcia tego ostatniego przyniosły jego odwołanie ze stanowiska i rychłe wyrzucenie z marynarki w 1803 roku[30]. Trzecia eskadra zebrała się pod dowództwem Edwarda Preble'a na USS „Constitution”; do lipca 1804 roku wzięła udział w II bitwie w porcie Trypolisu[31].

Drugi patrol u wybrzeża Berberii

W kwietniu 1804 roku prezydent Jefferson zdecydował się na wzmocnienie eskadry Preble'a. „President”, „Congress”, „Constellation” i „Essex” przygotowywały się do wypłynięcia pod komodorem Samuelem Barronem[32]. „President” został wybrany jako okręt flagowy, jednak przed drogą wymagał wymiany bukszprytu oraz naprawy masztu i takielunku. Minęły dwa miesiące nim eskadra była gotowa do rejsu. Ostatecznie wypłynęła pod koniec czerwca by dotrzeć do Gibraltaru 12 sierpnia[33][34].

16 sierpnia „President” i „Constellation” opuściły Gibraltar; odwiedziwszy wcześniej Maltę 10 września dołączyły do „Constitution”, „Argusa” i „Vixena” na wodach wokół Trypolisu[35]. Spostrzegłszy trzy okręty blokujące Trypolis eskadra ruszyła do ataku. Podczas pościgu gwałtowna zmiana kierunku wiatru spowodowała zderzenie „Presidenta” z „Constitution” w wyniku czego rufa, dziób oraz galion tego drugiego zostały poważnie uszkodzone. Dwie zdobyte jednostki odesłano na Maltę w obstawie „Constitution”; „President” pożeglował do Syrakuz, gdzie dotarł 27 sierpnia[36][37].

Barron był wyższy stopniem od Preble'a, co pozwoliło mu na objęcie funkcji komodora[38]. Jednak krótko po tym wydarzeniu Barron musiał zejść na ląd w Syrakuzach z powodu złego stanu zdrowia[39]. Pod komendą komandora George'a Coxa, „President” rozpoczął rutynową blokadę Trypolisu zimą 1804/05. Pod koniec kwietnia 1805 „Constitution” zdobył trzy statki u wybrzeża Trypolitanii. „President” odeskortował je na Maltę, a następnie dołączył znów do „Constitution”[40].

Stan zdrowia Barrona zmusił go do złożenia rezygnacji – pod koniec maja przekazał dowództwo Johnowi Rodgersowi[41]. Barron rozkazał Coxowi przejąć komendę na „Essexem”, zaś „Presidenta” przekazał swojemu bratu Jamesowi (29 maja)[39]. 3 czerwca, po bitwie o Darnę Stany Zjednoczone podpisały traktat pokojowy z Trypolitanią[41][42]. 13 lipca „President” pożeglował ku Ameryce wioząc na pokładzie chorego Barrona oraz wielu żeglarzy wypuszczonych z niewoli[43].

Incydent z „Little Belt”

Osobny artykuł: Incydent z Little Belt.
„President” ostrzeliwuje „Little Belt”

W 1807 roku Incydent „Chesapeake”-„Leopard” zaognił stosunki między Stanami Zjednoczonymi, a Wielką Brytanią. Przygotowując się na dalsze akty wrogości Kongres rozpoczął przyznawanie środków na marynarkę wojenną. W 1809 roku „President” przeszedł pod komendę komodora Johna Rodgersa i dokonywał rutynowych i bezowocnych patroli wzdłuż wschodniego wybrzeża. 1 maja 1811 roku brytyjska fregata HMS „Guerriere” zatrzymała amerykański bryg „Spitfire” niecałe 30 km od Nowego Jorku i przymusem wcieliła do swojej załogi jednego z amerykańskich marynarzy[44][45][46][a].

Rodgersowi rozkazano pościg za „Guerrierem”; 10 maja „President” wypłynął z Fortu Severn. 16 maja, około 64 km na północny wschód od Cape Henry, obserwator dostrzegł żagiel na horyzoncie. Przekonany, iż jest to poszukiwany statek Rodgers wywiesił flagi sygnałowe z poleceniem identyfikacji. Niezidentyfikowany statek – który później okazał się być 20-działową fregatą VI rangi o nazwie „Little Belt” – wywiesił flagi w odpowiedzi, jednak załodze „Presidenta” nie udało się ich odczytać. „Little Belt” płynął na południe i Rodgers podjął pościg[48][49].

Nim statki znalazły się w odległości umożliwiającej komunikację głosową zapadła noc; Rodgers jeszcze dwukrotnie nadał polecenie identyfikacji na co odpowiedziano mu takimi samymi flagami[44][50]. Wedle Rodgersa, zaraz po wymianie sygnałów flagowych, z „Little Belta” padł strzał, który rozdarł takielunek „Presidenta”. Komodor dopowiedział ogniem. „Little Belt” wystrzelił z trzech armat, by następnie oddać pełną salwę burtową. Rodgers rozkazał ogniomistrzom prowadzenie ognia bez rozkazu; kilka salw mocno uszkodziło „Little Belta”. Po kilku minutach ognia załoga „Presidenta” zdała sobie sprawę, iż ostrzeliwany cel jest znacznie mniejszy niż poszukiwana fregata – Rodgers rozkazał wstrzymać ogień. Jednakże „Little Belt” wypalił ponownie i „President” zrewanżował się kolejnymi salwami. Kiedy wystrzały z „Little Belta” umilkły ostatecznie amerykańska fregata zaprzestała ostrzału i czekała. Świtaniem okazało się, iż „Little Belt” został mocno uszkodzony. Rodgers wysłał szalupę z ofertą pomocy w naprawie. Kapitan fregaty, Arthur Bingham, odmówił i skierował statek ku Halifaxowi w Nowej Szkocji[51]. Na pokładzie „Presidenta” ranny był tylko jeden marynarz, podczas gdy po przeciwnej stronie zabitych lub ranionych zostało 31 ludzi[50][52][53].

Po dotarciu „Presidenta” do portu US Navy rozpoczęło dochodzenie. Zebrawszy zeznania oficerów i załogi ustalono, iż to „Little Belt” pierwszy otworzył ogień. Na podstawie zeznań Binghama dochodzenie prowadzone przez Royal Navy ustaliło, że było na odwrót oraz, iż walka ogniowa trwała 45 minut, a nie 5 jak zeznał Rodgers. W kolejnych raportach obaj dowódcy twierdzili, iż wymianę ognia rozpoczął przeciwnik. Wobec sytuacji patowej rządy obu państw zamiotły aferę pod dywan[54][55][56].

Wojna brytyjsko-amerykańska

Wybuch działa podczas pościgu za HMS „Belvidera”

18 czerwca 1812 roku Stany Zjednoczone wypowiedziały Wielkiej Brytanii Wojnę. Trzy dni później, w ciągu godziny od otrzymania wiadomości o tym fakcie, komodor Rodgers pożeglował do Nowego Jorku. Następnie, na pokładzie „Presidenta” powiódł eskadrę składającą się z „United States”, „Congressu”, „Horneta” i „Argusa” na 70-dniową wyprawę przez Atlantyk[57][58]. Napotkany statek kupiecki poinformował go o flocie brytyjskich jednostek kupieckich płynących z Jamajki do Wielkiej Brytanii. Eskadra ruszyła w pogoń i 23 czerwca natrafiła na „HMS Belviderę[57][59]. „President” ruszył w pościg; pierwszy odnotowany strzał tamtej wojny oddał osobiście sam Rodgers z działa pościgowego – kula uderzyła w ster i przebiła się do komory działowej[60][61]. Przy czwartym strzale wymierzonym w „Belviderę” wybuchło działo znajdujące się jeden pokład pod Rodgersem zabijając i raniąc 16 żeglarzy, a także ciskając kapitanem o pokład z na tyle dużą siłą, by złamać nogę[62][63].

Zamieszanie wywołane tym faktem pozwoliło uciekającej jednostce na strzał z działa rufowego, który zabił kolejnych sześciu ludzi. Rodgers nie ustawał w pogoni prowadząc ogień z dział pościgowych, który uszkodził takielunek; dwie salwy burtowe miały nikłe efekty[62]. Załoga „Belvidery” dokonała szybkich napraw; aby zmniejszyć wagę i zwiększyć prędkość odcięto kotwice oraz łodzie i wypompowano słodką wodę za burtę. Niebawem ścigana fregata nabrała tak dużego dystansu, iż Rodgers porzucił pościg. „Belvidera” pożeglowała do Halifaxu przynosząc wieść o wypowiedzeniu wojny[64][65].

Eskadra powróciła do poszukiwań jamajskiego konwoju. Już 1 lipca natrafiła na jego ślad w postaci dryfujących łupin kokosa i skórek pomarańczowych[66]. „President” dopłynął na odległość jednego dnia rejsu od La Manche, lecz nie natrafił na jednostki kupieckie. 13 lipca Rodgers odwołał pościg. W drodze powrotnej eskadra pochwyciła 7 statków kupieckich i odbiła jeden[63][67].

8 października, po uzupełnieniu zapasów „President”, nadal pod komendą Rodgersa, wypłynął w towarzystwie „Congressu”, „United States” i „Argusa”. 10 października „President” podjął pościg za HMS „Nymphe”, ale nie zdołał jej dogonić. 12 października „United States” i „Argus” odłączyły się od eskadry, aby rozpocząć własne patrole[68]. 17 października „President” pochwycił brytyjski kurier „Swallow” wiozący na pokładzie walutę[69][70]. 31 października „President” i „Congress” rozpoczęły pościg za „HMS Galateą” eskortującą dwa statki kupieckie. Gonitwa trwała 3 godziny, w czasie których „Congress” pojmał jednego z kupców o nazwie „Argo”. W tym czasie „President” pędził za „Galateą” i zbliżał się z każdą chwilą, jednak w nocy stracił ją z oczu[70]. Przez cały listopad „President” i „Congress” pozostawały razem lecz nie udało im się pojmać żadnych jednostek. Wracając do Ameryki wybrały kurs na północ od Bermudów w kierunku Virginia Capes; 31 grudnia dotarły do Bostonu przywożąc 9 pryzów[70]. Obie fregaty zostały zablokowane w porcie do kwietnia 1813 roku przez Royal Navy[71].

John Rodgers, ok. 1813 roku

30 kwietnia „President” i „Congress” przebiły się przez blokadę i pożeglowały w trzeci rejs. 2 maja ruszyły w pościg za HMS „Curlew”, jednak jednostka zdołała uciec[72]. 8 maja „Congress” odłączył się, a Rodgers wytyczył kurs wzdłuż Golfsztromu celem znalezienia statków kupieckich[72]. Kiedy do czerwca załoga nie zobaczyła nawet jednego „President” ruszył na północ; 27 czerwca dopłynął do norweskiego Bergen gdzie uzupełnił zapasy wody pitnej[73]. Niedługo później pochwycił dwa statki kupieckie, które wcześniej pomogły mu uzupełnić prowiant[74]. W tym samym czasie na horyzoncie pojawiły się dwa okręty Royal Navy. „President” postawił wszystkie żagle i w ciągu 80 godzin udało mu się ujść[74]. Wedle sprawozdania Rodgersa decyzję o ucieczce podjął po identyfikacji zbliżających się jednostek jako okrętu liniowego i fregaty. Późniejsza dokumentacja Royal Navy wykazała, iż faktycznie były to 32-działowa fregata HMS „Alexandria” oraz 16-działowy brander „Spitfire”[75].

Pozostając kilka dni w pobliżu Kanału Irlandzkiego „President” zdobył kilka statków kupieckich. Następnie ruszył ku Ameryce. Pod koniec września, u wschodniego wybrzeża napotkał HMS „Highflyera”. Rodgers użył flag sygnałowych, aby zmylić jego załogę identyfikując się jako HMS „Tenedos”[76]. Porucznik George Hutchinson, kapitan „Highflyera” udał się na pokład „Presidenta” i dopiero tam zorientował się w podstępie; brytyjski szkuner został zdobyty bez oddania jednego strzału. Podsumowaniem rejsu było 11 innych, zdobytych statków kupieckich[77][78][79].

4 grudnia „President” wypłynął z Providence. Nocą 25 grudnia napotkał dwie fregaty, z których jedna otworzyła ogień. Rodgers był przekonany, iż są to jednostki brytyjskie; w rzeczywistości były to francuskie fregaty „Méduse” i „Nymphe[80]. Po tych wydarzeniach Rodgers skierował się ku Barbados na ośmiotygodniowy rejs po Indiach Zachodnich podczas którego pojął trzy małe jednostki. 18 lutego 1814 roku, powracając do Nowego Jorku, napotkał francuską fregatę „Loire”, które uciekła zdawszy sobie sprawę, iż ma do czynienia z 44-działowym okrętem[81][82]. „President” pozostał w Nowym Jorku przez większość 1814 roku ze względu na blokadę prowadzoną przez eskadrę złożoną z „Endymiona”, „Majestica”, „Pomone'a” i „Tenedosa”[83][84].

Zdobycie

„President”' kontra „Endymion”

Podpisany 24 grudnia 1814 roku Traktat gandawski zakończył wojnę. Kongres Stanów Zjednoczonych nie ratyfikował go aż do 18 lutego 1815 roku. Działania wojskowe kontynuowano podczas okresu rozejmu[85][86].

W grudniu 1814 roku komendę na „Presidentem” przejął Stephen Decatur; nowy kapitan zaplanował rejs ku Indiom Zachodnim, aby polować na brytyjskie statki. W połowie stycznia 1815 roku śnieżny wicher wygnał brytyjskie jednostki blokujące nowojorski port, dając Decaturowi szansę na wyjście w morze. Wieczorem 14 stycznia wyszedł z portu lecz wskutek błędnego oznaczenia bezpiecznej trasy przez pilota wpłynął na mieliznę. Uwięziony na piasku „President” unosił się i opadał na fali przyboju. W ciągu dwóch godzin doszło do uszkodzenia kadłuba, poszycia i masztów. Uszkodzenie stępki spowodowało wyginanie jednostki w osi pionowej. Kiedy udało się ściągnąć „Presidenta” z łachy Decatur oszacował straty i zadecydował o powrocie do portu; przeszkodą był nieprzychylny wiatr, który wypchnął okręt na morze[87][88][89].

Nie znając dokładnego położenia blokującej eskadry Decatur obrał kurs wymijający, którego celem był przyjazny port, jednak po dwóch godzinach na horyzoncie ukazały się żagle. „President” zmienił kurs, aby uciec, lecz zniszczenia jakich doznał poprzedniej nocy znacznie pomniejszyły prędkość[90]. Chcąc nabrać dystansu Decatur zarządził wyrzucenie niepotrzebnego obciążenia za burtę; popołudniem 15 stycznia dowodzony przez Henry'ego Hope'a „Endymion” ustawił się w dogodnej pozycji po czym oddał salwę burtową[91][92]. Decatur chciał podprowadzić swój okręt w pobliże wrogiej jednostki, a następnie dokonać abordażu i na nim pożeglować do Nowego Jorku. „President” zostałby zatopiony by nie wpadł w ręce przeciwnika[93][94].

Próbując kilkukrotnie dostać się w zasięg „Endymiona” Decatur zorientował się, iż dowodzona przezeń jednostka została uszkodzona w stopniu ograniczającym wszelkie manewry, co pozwoliło przeciwnikowi na przewidywanie ruchów i skuteczną ucieczkę. Wobec nowego problemu Decatur rozkazał ostrzał kulami łańcuchowymi, aby uszkodzić takielunek dzięki czemu miał nadzieję na spowolnienie wrogiej jednostki i ucieczkę do portu. W południe „Endymion” znacznie bardziej prędki od pozostałych okrętów eskadry prowadził już pościg samemu. O 14:00 ustawił się pod kątem 45° umożliwiającym dogodny ostrzał. „Endymionowi” udało się oddać trzy salwy i zadać „Presidentowi” znaczne uszkodzenia; ten ostatni skoncentrował się na takielunku, chcąc spowolnić przeciwnika[93][95][96]. Wreszcie o 19:58 „President” zaprzestał ostrzału i światłami zasygnalizował kapitulację. „Endymion” również zaprzestał ostrzału, ale nie ruszył do abordażu ze względu na brak nieuszkodzonych przez ostrzał łodzi. Prócz tego uszkodzone miał przednie ożaglowanie. O 20:30, w czasie gdy brytyjska jednostka dokonywała napraw, Decatur podjął kolejną próbę ucieczki; załoga „Endymiona” szybko zakończyła naprawy i o 20:52 rozpoczęła pościg[97].

„President” oddalał się podczas gdy jego załoga dokonywała pospiesznych napraw. W ciągu dwóch godzin czujki dostrzegły pozostałe okręty wrogiej eskadry. „President” nie zaprzestał uciekać, ale o zmierzchu „Pomone” i „Tenedos” dogoniły go i zaczęły ostrzeliwać salwami. Zdając sobie sprawę z wagi sytuacji tuż przed północą Decatur ponownie poddał okręt[98][99][100].

HMS „President”

Załodze opanowanego „Presidenta” nakazano udanie się ku Bermudom w towarzystwie „Endymiona”. Podczas podróży natrafiły na niebezpieczny sztorm, który zniszczył maszty pryzu i nadwyrężył poszycie „Endymiona” tak bardzo, iż działa z górnego pokładu zostały wyrzucone, aby okręt nie poszedł na dno[101][102]. Decatur oraz załoga byli przez pewien czas więzieni na Bermudach. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych trybunał wojskowy uniewinnił kapitana, oficerów i załogę od zarzutu pochopnego poddania jednostki[14][103].

„President” i „Endymion” popłynęły ku Anglii, 28 marca docierając do Spithead. Pryz został włączony do Royal Navy jako HMS „President”. Początkowo sklasyfikowano go jako okręt 50-działowy, ale już wówczas uzbrojony był w 30 dział 24-funtowych na górnym pokładzie, 28 42-funtowych karonad na spardeku oraz dwa działa 24-funtowe na forkasztelu. W lutym 1817 roku jednostkę zaklasyfikowano jako okręt 60-działowy[4][14].

W marcu 1818 roku rozważano remont. Inspekcja przeprowadzona w suchym doku ujawniła, że większa część poszycia była przegniła; wobec czego w czerwcu statek rozebrano w Portsmouth[4]. Projekt „Presidenta” został skopiowany i posłużył do budowy jednostki o tym samym mianie w 1829 roku, jednak był to raczej zabieg polityczny – Royal Navy chciało zachować nazwę i podobieństwo do oryginalnego okrętu, jako przypomnienie dla Ameryki oraz innych krajów o jego zdobyciu[104][105].

  1. U.S. Navy miała w tym okresie w swych szeregach jednostkę ochrzczoną „Spitfire” jednak brak jasności w źródłach czy wzmiankowany tu „Spitfire” należał do US Navy. Jednostka ta jest określana jako „bryg kupiecki” lub „amerykański bryg”. Artykuł w „DANFS” („Słowniku amerykańskich okrętów wojennych”) nie wspomina nic o tym incydencie, aczkolwiek opisy obu jednostek są bardzo podobne[47].
  1. a b c Toll (2006), s. 107.
  2. Toll (2006), s. 138.
  3. a b c President (ang.). W: Dictionary of American Naval Fighting Ships [on-line]. [dostęp 08/01/2014].
  4. a b c d Winfield (2008), s. 124.
  5. Allen (1909), ss. 41–42.
  6. a b c Beach (1986), s. 29.
  7. a b An Act to provide a Naval Armament (ang.). 1794. [dostęp 10/01/2014].
  8. Toll (2006), ss. 49–53.
  9. Beach (1986), ss. 29–30, 33.
  10. Allen (1909), ss. 42–45.
  11. Toll (2006), s. 61.
  12. Navy History: Federal/Quasi War (ang.). Naval History & Heritage Command. [dostęp 27 lutego 2011].
  13. Roosevelt (1883), ss. 55–56.
  14. a b c Toll (2006), s. 445.
  15. Jennings (1966), ss. 17–19.
  16. Allen (1909), ss. 217, 221.
  17. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 215–216.
  18. Allen (1905), ss. 88, 90.
  19. a b Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 228.
  20. a b Allen (1905), s. 92.
  21. Cooper (1856), s. 151.
  22. Allen (1905), ss. 94–95.
  23. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 231.
  24. Allen (1905), s. 95.
  25. Cooper (1856), s. 153.
  26. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 232–233.
  27. Allen (1905), s. 98.
  28. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 233.
  29. Allen (1905), ss. 99–100.
  30. Toll (2006), s. 173.
  31. Allen (1905), s. 200.
  32. Allen (1905), ss. 198–199.
  33. Allen (1905), s. 218.
  34. Toll (2006), ss. 224–227.
  35. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 297.
  36. Allen (1905), ss. 219–220.
  37. Toll (2006), ss. 250–251.
  38. Toll (2006), s. 250.
  39. a b Allen (1905), s. 220.
  40. Allen (1905), ss. 220–223.
  41. a b Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 300.
  42. Allen (1905), s. 250.
  43. Allen (1905), s. 270.
  44. a b Beach (1986), s. 69.
  45. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 312.
  46. Cooper (1856), ss. 233, 235.
  47. Spitfire (ang.). [dostęp 09/01/2014].
  48. Cooper (1856), ss. 235–236.
  49. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 313–314.
  50. a b Toll (2006), ss. 321–322.
  51. Beach (1986), s. 70.
  52. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 314–315.
  53. Cooper (1856), ss. 236–237.
  54. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 315–316.
  55. Cooper (1856), ss. 237–238.
  56. Toll (2006), s. 323.
  57. a b Roosevelt (1883), s. 73.
  58. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 322.
  59. Cooper (1856), ss. 244–245.
  60. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 323.
  61. Roosevelt (1883), s. 74.
  62. a b Roosevelt (1883), s. 75.
  63. a b Cooper (1856), ss. 246–247.
  64. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 324–325.
  65. Roosevelt (1883), s. 76.
  66. Roosevelt (1883), s. 77.
  67. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 325–326.
  68. Roosevelt (1883), s. 106.
  69. Cooper (1856), s. 262.
  70. a b c Roosevelt (1883), s. 107.
  71. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 426–427.
  72. a b Roosevelt (1883), s. 174.
  73. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 521–522.
  74. a b Roosevelt (1883), s. 175.
  75. Roosevelt (1883), ss. 175–176.
  76. Hepper (1994), s. 148.
  77. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 522.
  78. Cooper (1856), s. 332.
  79. Roosevelt (1883), ss. 176–177.
  80. Roosevelt (1883), s. 217.
  81. Roosevelt (1883), s. 286.
  82. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 541.
  83. Roosevelt (1883), s. 401.
  84. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 640.
  85. Roosevelt (1883), s. 400.
  86. Toll (2006), s. 442.
  87. Roosevelt (1883), ss. 401–402.
  88. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 641.
  89. Cooper (1856), s. 429.
  90. Cooper (1856), s. 430.
  91. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 641–642.
  92. Roosevelt (1883), s. 402.
  93. a b Cooper (1856), s. 431.
  94. Toll (2006), s. 443.
  95. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 645.
  96. Roosevelt (1883), s. 403.
  97. Lambert, Andrew (2012) The Challenge - Britain Against America in the War of 1812, (Faber and Faber) ISBN 978-0-571-27319-5
  98. Maclay i Smith (1898), tom 1, s. 646.
  99. Cooper (1856), s. 432.
  100. Roosevelt (1883), s. 404.
  101. Maclay i Smith (1898), tom 1, ss. 648–649.
  102. Roosevelt (1883), s. 405.
  103. Cooper (1856), s. 433.
  104. Gardiner (2000), ss. 97, 140–141.
  105. Beach (1986), s. 135.

Źródła

Szablon:Link FA