Władysław Glinka

Władysław Bonifacy Glinka
Trzaska
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1864
Szczawin
Data i miejsce śmierci 1930
Warszawa
Przyczyna śmierci atak serca
Miejsce spoczynku Rzekuń
Zawód, zajęcie ziemianin, pisarz, działacz społeczny
Miejsce zamieszkania Stary Susk
Narodowość Polak
Partia Stronnictwo Polityki Realnej
Rodzice Mikołaj Glinka i Maria Kosicka
Dzieci Jan (1890-1963), Stefan (1900-1940) i Magdalena (1900-1917).
Krewni i powinowaci Ludwik Kosicki
Odznaczenia
Komandoria Orderu Odrodzenia Polski i Komandoria Legii Honorowej
Herb rodziny Glinków Trzaska

Władysław Bonifacy Glinka herbu Trzaska, pseud. Trzaska (ur. w 1864 w Szczawinie, zm. w 1930 w Warszawie) – ziemianin, działacz społeczny i polityczny. Pochodził z rodziny ziemiańskiej Glinków.

Biografia

Autograf Władysława Glinki zamieszczony w Polskiej Deklarcji...

Urodził się w 1864 roku w Szczawinie – majątku rodzinnym położonym w pobliżu Ostrołęki. Jego ojcem był Mikołaj Glinka, a matką Maria, córka Ludwika Kosickiego, historyka, pedagoga, profesora Liceum św. Anny w Krakowie. W 1881 roku rozpoczął naukę w prestiżowym paryskim Lycée Louis-le-Grand, ukończył je w 1884 uzyskując I nagrodę i medal. Po czym rozpoczął studia na wydziale prawa Sorbony. W czasie pobytu w Paryżu poznał swą przyszłą żonę Joannę de Colonne, córkę swojego profesora z liceum. Pobrali się w 1889 roku. Mieli troje dzieci: Jana (1890–1963), Stefana (1900–1940) i Magdalenę (1900–1917).

Dwór w Susku Starym, pochodzący z końca XVIII wieku

Po powrocie do Polski osiadł w Susku Starym, który ojciec wydzielił mu z rodowych dóbr w 1890 roku. Przekształcił tamtejszy folwark w jedno z najnowocześniejszych gospodarstw w regionie. Założona przez niego hodowla szwyców była uważana za najlepszą w kraju, zdobyła wiele wyróżnień na wystawach w Warszawie, Kijowie, Moskwie i Petersburgu. Sam zresztą prowadził specjalną komisję hodowlaną bydła Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Moskwie[1]. Na wysokim poziomie stała również jego hodowla koni półkrwi angielskiej, które przeznaczone były na potrzeby armii[1]. Pisywał do "Gazety Rolniczej". W 1904 założył jedno z pierwszych[2] kółek rolniczych w Królestwie Polskim. Przewodził również wielu innym organizacjom społeczno-gospodarczym m.in. Okręgowemu Towarzystwu Rolniczemu, przy którym utworzył Kasę Drobnego Kredytu dla wsi[1].

W dworze w Susku Starym zgromadził bogatą bibliotekę literatury polskiej, angielskiej i francuskiej, liczącą ok. 8 tys. woluminów[3]. Studiował prace filozofów francuskich Henri Bergsona, Blaise'a Pascala, Kartezjusza, Auguste'a Comte'a. Przetłumaczył na polski dzieło księdza Michela d'Herbigny oraz kilka encyklik Leona VIII. Poza wieloma artykułami publicystycznymi, napisał tomik nowel Panna Żabińska, wydany w 1900 roku pod pseudonimem "Trzaska". W 1928 roku wydał Pamiętnik z Wielkiej wojny, napisany na podstawie codziennych notatek prowadzonych od początku wojny do powrotu do kraju z wygnania w 1919 roku.

Początkowo związał się z ruchem narodowym. Kolportował "Polaka", współpracował również z "Głosem". W 1905 roku zrezygnował z członkostwa w Stronnictwie Narodowo-Demokratycznym[4], gdyż, jak sam stwierdził, "idea zaczęła się paczyć"[5]. Związał się z obozem realistów, związał się z nim w 1917 roku w czasie pobytu na emigracji w Moskwie[6]. W kwestiach kościelnych opowiadał się za ultramontanizmem.

Po wybuchu I wojny światowej założył i prezesował ostrołęckiemu Komitetowi Obywatelskiemu[1], organizacji mającej na celu pomoc ofiarom wojny, jednemu z pierwszych w Królestwie. Brał również udział w pracach Gubernialnego Komitetu Obywatelskiego w Łomży. Po cofnięciu się frontu rosyjskiego, został wysiedlony w głąb Rosji, w sierpniu 1915. W czasie podróży zakładał Komitety Obywatelskiego, m.in. w Prużanach, Słonimie i Mińsku. To ostatnie miasto było przez dłuższy czas miejscem jego pobytu[4].

Ostatecznie osiadł z rodziną w Moskwie. Utrzymywał tam kontakty z najwyższymi sferami polskiej emigracji, założył salon polityczny[7], w 1917 roku przystał do Stronnictwa Polityki Realnej. Działał również w Centralnym Komitecie Obywatelskim, Komitecie Narodowym Polskim, Radzie Zjazdów i Radzie Międzypartyjnej[4]. W ramach tej ostatniej organizacji prezesował Towarzystwu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Po wybuchu rewolucji lutowej organizował ekspedycję legionistów Józefa Dowbor-Muśnickiego na Murmańsk. Po rozpoczęciu rewolucji bolszewickiej został osadzony w lipcu 1918 roku więzieniu, najpierw na Łubiance, potem na Butrykach, a ostatecznie na Tagance[8]. W czasie pobytu w więzieniu napisał broszurę pt. Bolszewizm a sprawa agrarna w Polsce, w której wyłożył swój pogląd na sprawę reformy rolnej[9]. Po uwolnieniu w listopadzie 1918 roku, powrócił do Polski.

Pierwszym jego czynem po przyjeździe było zorganizowanie Komitetu Powiatowego w Ostrołęce. W 1919 roku przekazał majątek synowi Janowi, a sam wyjechał do Warszawy, gdzie zaangażował się w działalność polityczną. Po śmierci Zygmunta Wielopolskiego stał się liderem SPR, był też jednym z redaktorów "Dziennika Powszechnego" – gazety będącej głosem realistów[10]. Po połączeniu w 1921 roku SRP z innymi partiami prawicowymi w jeden blok nazwany Stronnictwem Pracy Konstytucyjnej (przemianowany później na Stronnictwo Prawicy Narodowej) znalazł się zarządzie nowej organizacji. Był jednym z przywódców "puczu" dawnych realistów, mającego na celu ukrócić wpływy, głównie galicyjskiej, grupy wywodzącej się z dawnego SPN[11]. Po 1923 roku wycofał się z aktywnej działalności politycznej. Zwrócił się też bardziej w kierunku prądów chrześcijańsko-konserwatywnych[12]. Utrzymywał kontakty z tuzami polskiej polityki, m.in. z Władysławem Grabskim czy Stanisławem Wojciechowskim. Pisywał do "Czasu" i "Przeglądu Ziemiańskiego", głównie na tematy związane z sytuacją rolnictwa. Szczególnie ostro zareagował na przewrót majowy, publikując krytyczny artykuł na łamach prasy. Założył w 1918 roku Towarzystwo Kredytowe Ziemskie z siedzibą w Warszawie, był jego prezesem aż do śmierci[13]. Przewodniczył również Związkowi Instytucji Kredytu Ziemskiego.

Zmarł w 1930 roku na atak serca, został pochowany na cmentarzu w Rzekuniu, koło Ostrołęki. Odznaczony był Komandorią Orderu Odrodzenia Polski i Komandorią Legii Honorowej.

Poglądy

Władysław Glinka był zwolennikiem włączenia ziem białoruskich do Polski. Uważał, że Białorusinibarbarzyńską ludnością, której nie można uważać za duchowego pana ziemi, którą zamieszkiwali, natomiast Polacy mieszkający na wschodzie zbyt łatwo rezygnują z roli gospodarzy i przewodników[14].

Publikacje

Wydawnictwa zwarte

  • Panna Żabińska (Panna Żabińska, Obora zarodowa w Kaczynowie, Maligna, Antosia, Filozof, Urywek z dziennika Heleny P.), pod pseudonimem "Trzaska" (Warszawa, 1901)
  • Bolszewizm a sprawa agrarna w Polsce (Warszawa, 1918)
  • Pamiętnik z wielkiej wojny (Warszawa, t. I – 1927, II-IV – 1928)

Wybrane artykuły

Publikował na łamach: "Gazety Rolniczej, "Głosu", "Czasu", "Przeglądu Ziemiańskiego", "Kuriera Warszawskiego".

  • Z dyskusji o monarchizmie, „Pro Fide Rege et Lege”, z. 1, VII 1926.

Przekłady

  • Antoni Brykczyński: Porte d'airain de la cathédrale de Gniezno, Brugès 1890.
  • Ch. Maiguen: Nacjonalizm, katolicyzm, rewolucja, Warszawa 1919.
  • Michel d'Herbigny: Anglikanizm i prawosławie grecko-słowiańskie, Warszawa 1924.
  • Leon XIII: Encyklika J. Św. papieża Leona XIII o pochodzeniu władzy państwowej, Warszawa 1926.
  1. a b c d Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 201.
  2. Boguski J.: Herbarz szlachty ostrołęckiej, s. 42.
  3. Boguski J.: Herbarz..., s. 44-45.
  4. a b c Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 202.
  5. Glinka W.: Pamiętnik z Wielkiej Wojny, t. III, s. 156.
  6. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 202.
  7. Kremer J., Glinka Władysław, s. 56.
  8. J. Kremer podaje, że Glinka był więziony jedynie na Budrykach i Tagance oraz, że zwolniono go w listopadzie [Kremer J., Glinka Władysław, Polski Słownik Biograficzny, s. 56.]. A. Kidzińska dodaje również Łubiankę, a jako datę opuszczenia więzienia podaje wrzesień [Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 202.]
  9. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 201.
  10. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 206
  11. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 206-207.
  12. Kidzińska A.: Władysława Glinki..., s. 208.
  13. Boguski J.: Herbarz..., s. 45
  14. W kręgu polityki i spraw wojskowych. W: Między... s. 111.

Bibliografia

  • Boguski Jan: Herbarz szlachty ostrołęckiej, Ostrołęka 2002, ISBN 83-86122-33-1.
  • Dziewirski Jerzy: Goworowo i okolice, Ostrołęka 2006, ISBN 83-86122-57-6.
  • Dziewirski Jerzy: Rzekuń i okolice. Zarys dziejów, Ostrołęka 1999, ISBN 83-907439-2-2.
  • Kidzińska Agnieszka: Władysława Glinki poglądy na gospodarkę odradzającej się Polski, "Res Historica", t. 23 (2006), s. 201-208.
  • Kremer Jan: Glinka Władysław, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 8, Wrocław 1959–1960, ISBN 83-04-03491-3.
  • Niedziałkowska Zofia: Ostrołęka. Dzieje miasta, wyd. 4, Ostrołęka 2002, ISBN 83-86122-44-7.
  • Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.

Linki zewnętrzne