Władysław Skierkowski

Władysław Skierkowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1886
Głużek
Data i miejsce śmierci 20 sierpnia 1941
Soldau (KL)
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 23 czerwca 1912

Władysław Skierkowski (ur. 12 sierpnia 1886 we wsi Głużek koło Mławy, zm. 20 sierpnia 1941 w obozie koncentracyjnym Soldau (KL) w Działdowie) - polski duchowny katolicki, badacz i popularyzator kultury kurpiowskiej. Był członkiem Towarzystwa Naukowego Płockiego. Autor zbioru pieśni kurpiowskich "Puszcza kurpiowska w pieśni", a także sztuki teatralnej "Wesele na Kurpiach".

Biografia

Młodość

Władysław Skierkowski urodził się w chłopskiej rodzinie we wsi Głużek, jako syn Jana i Ewy z Woźniaków. Rodzice zajmowali się kilkunastohektarowym gospodarstwem. Władysław był najstarszym z sześciorga rodzeństwa, miał dwóch braci i trzy siostry. Uczył się w szkole elementarnej w Wojnówce[1]. Od wczesnej młodości wykazywał zainteresowania muzyczne. Uczył się muzyki u organisty Kwaśniewskiego w Mławie[2]. W latach 1903-1904 uczył się pod kierunkiem księdza Eugeniusza Gruberskiego w tajnej szkole organistowskiej działającej przy Towarzystwie Muzycznym w Płocku[3]. Po jej ukończeniu zaczął pracować jako organista w kościele seminaryjnym w Płocku[4].

Kapłaństwo

Okładka Wesela na Kurpiach z 1933 roku

Władysław Skierkowski zaliczył egzamin wstępny na stopień dostateczny co pozwoliło mu na wstąpienie do Seminarium Duchownego w Płocku, gdzie został przyjęty 7 września 1906 roku. 23 czerwca 1912 roku w katedrze płockiej przyjął święcenia kapłańskie, które otrzymał z rąk biskupa płockiego, Antoniego Juliana Nowowiejskiego[5]. W 1912 roku pracował w parafii Dzierzgowo. W 1913 roku przeniesiono księdza Skierkowskiego do parafii Myszyniec, gdzie pracował do 1915 roku. To właśnie tam, podczas dwuletniej posługi duszpasterskiej ks. Skierkowski zainteresował się folklorem kurpiowskim, ze szczególnym uwzględnieniem lokalnej muzyki[6]. Następnie Władysław Skierkowski pracował w Krasnosielcu w latach 1915-1917. W latach 1917-1920 pracował w Różanie, a od 1920 do 1925 roku w Ciachcinie. W 1925 roku został proboszczem parafii w Imielnicy i pozostał nim do śmierci w 1941 roku[7].

Popularyzacja kultury kurpiowskiej

Puszcza Kurpiowska w pieśni

Ks. Władysław Skierkowski rozpoczął pracę duszpasterską w Myszyńcu 31 lipca 1913 roku. Posługiwał tam do połowy października 1915 roku. Ks. Skierkowski zainteresował się w czasie pobytu w Myszyńcu folklorem kurpiowskim i już od 1913 roku zaczął zapisywać teksty pieśni pochodzących z regionu. Po latach wspominał swoją fascynację pieśniami kurpiowskimi w słowach[8]:

Radość moja granic nie miała, kiedy usłyszałem smutną, jak tylko może być smutna ta Puszcza Kurpiowska i rozciągła jak ciemne bory i lasy, a tak miłą i swojską i tak dziwnie ujmującą za serce melodię pieśni „Leć głosie po rosie..."

W czasie działań wojennych w 1914 roku, ks. Skierkowski musiał wraz z parafianami ukrywać się w okolicznych lasach, co sprzyjało zaufaniu, jakim z czasem obdarzyli parafianie młodego wikariusza. Po przeniesieniu się z Myszyńca, szczególnie kiedy został proboszczem w Imielnicy, corocznie w sierpniu przyjeżdżał na Kurpie, gromadząc kolejne pieśni i uwzględniając ich różne warianty[9]. Ks. Skierkowski z czasem udoskonalał zapisy utworów pod wpływem uwag prof. Adolfa Chybińskiego. W efekcie w swych zapisach ks. Skierkowski notował osobę, jej wiek i miejsce zamieszkania oraz sposób za pisania melodii. Prawdopodobnie od 1935 roku używał nawet fonografu do zapisu melodii. Gromadzenie zbiorów ułatwiła ks. Skierkowskiemu znajomość z ks. Klemensem Sawickim. Ks. Skierkowski był wikariuszem u boku ks. Sawickiego, gdy ten był proboszczem w Różanie. Następnie ks. Sawicki został proboszczem w Myszyńcu (od 1925 roku) i dzięki temu ks. Skierkowski uzyskał potrzebne wsparcie w gromadzeniu zbiorów kurpiowskich[10].

W 1926 roku ks. Skierkowski wygłaszał odczyty w Towarzystwie Naukowym Płockim na temat Puszczy Kurpiowskiej i tamtejszych obyczajów i pieśni. Odczyty te wzbudziły znaczne zainteresowanie wśród członków towarzystwa i zaowocowały wydaniem w latach 1928-1934 przez Towarzystwo Naukowe Płockie dzieła "Puszcza Kurpiowska w pieśni"[11]. W czterech zeszytach "Puszczy Kurpiowskiej w pieśni" umieszczono 790 utworów, choć ks. Skierkowski zebrał ponad 2000 pieśni. Dzieło zyskało znaczny rozgłos. Zainteresował się nim kompozytor Karol Szymanowski, który w 1929 roku opublikował "6 pieśni kurpiowskich na chór a capella", a w pięć lat później "12 pieśni kurpiowskich na głos z fortepianem". Oprócz Szymanowskiego ze zbiorów pieśni ks. Skierkowskiego korzystali m.in. Witold Lutosławski i Tadeusz Sygietyński, który włączył niektóre z pieśni kurpiowskich do repertuaru zespołu "Mazowsze"[12].

  1. Wiesław Józef Kowalski. Odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Bogurzynie. „Notatki Płockie”. 185, z. 4, s. 48., 2000. 
  2. Stanisław Pajka. Rozsławił Kurpiów. O księdzu Władysławie Skierkowskim. „Notatki Płockie”. 180, z. 3, s. 39., 1999. 
  3. Jan Stęszewski, Skierkowski Władysław [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. 38, 1997-1998, s. 152.
  4. Jarosław Domagała, Andrzej Jeleń. Klasa organowa przy Płockim Towarzystwie Muzycznym. „Notatki Płockie”. 198, z. 1, s. 19., 2004. 
  5. Wiesław Józef Kowalski. Odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Bogurzynie. „Notatki Płockie”. 185, z. 4, s. 48., 2000. 
  6. Henryk Gadomski. Ks. Władysław Skierkowski - wybitny badacz Kurpiowszczyzny. „Zeszyty Naukowe OTN”. T. 18, s. 212., 2004. Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe. 
  7. Anna Stogowska. Ksiądz Władysław Skierkowski - badacz Kurpiowszczyzny. „Notatki Płockie”. 164, z. 3, s. 22., 1995. 
  8. Henryk Gadomski. Ks. Władysław Skierkowski - wybitny badacz Kurpiowszczyzny. „Zeszyty Naukowe OTN”. T. 18, s. 213., 2004. Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe. 
  9. Tadeusz Żebrowski. Ksiądz Władysław Skierkowski (1886-1941). Folklorysta, zbieracz ludowych pieśni kurpiowskich. „Studia Płockie”. T. 39, s. 219., 2011. Płocki Instytut Wydawniczy. 
  10. Tadeusz Żebrowski. Ksiądz Władysław Skierkowski (1886-1941). Folklorysta, zbieracz ludowych pieśni kurpiowskich. „Studia Płockie”. T. 39, s. 217-219., 2011. Płocki Instytut Wydawniczy. 
  11. Tadeusz Żebrowski. Ksiądz Władysław Skierkowski (1886-1941). Folklorysta, zbieracz ludowych pieśni kurpiowskich. „Studia Płockie”. T. 39, s. 218., 2011. Płocki Instytut Wydawniczy. 
  12. Henryk Gadomski. Ks. Władysław Skierkowski - wybitny badacz Kurpiowszczyzny. „Zeszyty Naukowe OTN”. T. 18, s. 217-220., 2004. Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe.