Walerij Polakow

Walerij Polakow
Валерий Владимирович Поляков
Ilustracja
Polakow w module bazowym stacji Mir (luty 1995).
Data i miejsce urodzenia {{{data urodzenia}}}
{{{miejsce urodzenia}}}
Data i miejsce śmierci {{{data śmierci}}}
{{{miejsce śmierci}}}
Narodowość rosyjska
Funkcja lekarz[1]
Łączny czas misji kosmicznych 678 d 16 h 32 m
Liczba spacerów kosmicznych {{{liczba spacerów kosmicznych}}}
Czas spacerów kosmicznych {{{czas spacerów kosmicznych}}}
Misje Sojuz TM-6 / Sojuz TM-7, Sojuz TM-18 / Sojuz TM-20
Odznaczenia
Bohater Związku Radzieckiego (ZSRR) Bohater Federacji Rosyjskiej (Rosja)
Order Lenina Medal "Za zasługi w podboju kosmosu" Legia Honorowa (Francja) Order Szlachetności (Kazachstan)

Walerij Władimirowicz Polakow (ros. Валерий Владимирович Поляков, urodzony jako Walerij Iwanowicz Korszunow 27 kwietnia 1942 roku) – były rosyjski kosmonauta[1], lekarz[1]. Dzierży rekord długotrwałego przebywania w kosmosie – w misji na stacji Mir pozostawał na orbicie nieprzerwanie przez ponad 14 miesięcy (437 dni i 18 godzin)[2]. W sumie spędził w kosmosie ponad 22 miesiące[3].

Wybrany do służby w korpusie w 1972, Polakow poleciał w kosmos po raz pierwszy na pokładzie statku Sojuz TM-6 w 1988. Wrócił na pokładzie Sojuza TM-7 po 240 dniach. Drugi lot, trwający 437 dni, odbył w latach 1994-95, startując na podkładzie statku Sojuz TM-18, a wracając pojazdem Sojuz TM-20. W trakcie tego lotu ustanowił niepobity dotąd rekord długości ciągłego przebywania w kosmosie[3].

Biografia

Polakow urodził się 27 kwietnia 1942 roku w mieście Tuła, w obwodzie tulskim RFSRR. Urodzony jako Walerij Iwanowicz Korszunow, zmienił nazwisko na obecne, kiedy został adoptowany przez swojego ojczyma w 1957. W 1959 ukończył Liceum nr 2 w Tule[3].

Po szkole średniej podjął studia w Pierwszym Moskiewskim Instytucie Medycznym im. I.M. Sieczenowa, który ukończył jako doktor. Następne podjął naukę w Instytucie Problemów Medyczno-Biologicznych Ministerstwa Zdrowia Publicznego w Moskwie na specjalizacji medycyna lotnicza. Postanowił poświęcić się medycynie kosmicznej w 1964 roku, po locie pierwszego lekarza Borisa Jegorowa na pokładzie kapsuły Woschod 1[3].

Kariera kosmonauty

Polakow obserwuje dokowanie promu Discovery w misji STS-63 przez okno w module bazowym stacji Mir (luty 1995).

Polakow został członkiem grupy lekarzy-kosmonautów IMBP 1 22 marca 1972 roku[4]. Pierwszy lot w kosmos odbył na pokładzie kapsuły Sojuz TM-6 w 1988. Po trwającym 240 dni pobycie na pokładzie stacji Mir, w czasie którego prowadził badania naukowe, kosmonauta wrócił na Ziemię na pokładzie kapsuły Sojuz TM-7[3].

Drugi lot Polakowa, dotąd najdłuższy nieprzerwany pobyt człowieka w kosmosie, rozpoczął się 8 stycznia 1994 roku wraz ze startem kapsuły Sojuz TM-18. Na pokładzie stacji Mir kosmonauta spędził ponad 437 dni, okrążając Ziemię ponad 7000 razy. 9 stycznia 1995 roku, po 366 dniach misji, Polakow pobił dotychczasowy rekord pobytu w kosmosie, który ustanowili Władimir Titow i Musa Manarow sześć lat wcześniej[5]. W czasie misji podlegał monitorowaniu oraz sam prowadził badania naukowe i eksperymenty (w czasie poprzedniego pobytu podobne badania prowadził także na przebywających przez rok na orbicie kosmonautach Titowie i Manarowie[6]), poświęcone m.in. zagadnieniom snu[7], czynności serca[8] i zmian biochemicznych w układzie krwionośnym[9], atrofii mięśni i ubytkowi masy kostnej[10]. Jego prace publikowane były m.in. w "Acta Astronautica", "Advances in Space Research", "Journal of Sleep Research", "Aviation, "Aviation, Space, and Environmental Medicine" oraz wydawnictwach Instytutu Problemów Biologiczno-Medycznych w Moskwie.

Do swojego rekordowego lotu Polakow zgłosił się na ochotnika. Celem eksperymentu było sprawdzenie, w jaki sposób wpłyną na ustrój człowieka długotrwałe misje w warunkach mikrograwitacji podczas lotów na Marsa[11]. Po powrocie kosmonauta był rekordzistą pod względem ogólnego czasu spędzonego na orbicie. Rekord ten pobił potem Siergiej Awdiejew, a obecnie rekordzistą jest Siergiej Krikalow[11][12]. Dane z lotu Polakowa posłużyły także naukowcom do sprawdzenia, czy możliwe jest zachowanie właściwej kondycji psychicznej podczas długotrwałych lotów[13].

Walerij Polakow przeszedł badania medyczne przed, w trakcie oraz po zakończeniu lotu. Kolejną sesję badań odbył w sześć miesięcy po powrocie na Ziemię. Porównanie wyników wykazało, że chociaż nie nastąpiło upośledzenie funkcji kognitywnych, to kosmonauta cierpiał na obniżenie nastroju, a także poczucie nadmiernego obciążenia pracą przez pierwsze kilka tygodni lotu, oraz po powrocie na Ziemię[13][14]. Mimo tych zaburzeń, nastrój Polakowa miał ustabilizować się na poziomie sprzed startu w okresie między drugim a czternastym miesiącem misji. Podano także, że po powrocie nie cierpiał na żadne zaburzenia czynnościowe.

Na Ziemię wrócił 22 marca 1955 roku na pokładzie kapsuły Sojuz TM-20[3]. Po wylądowaniu udało mu się przejść kilka kroków od lądownika do krzesła. W ten sposób chciał pokazać, że możliwe jest zachowanie sprawności fizycznej (a w efekcie – praca na powierzchni Marsa) po długim pobycie w kosmosie)[11]. W świetle tych wyników naukowcy orzekli, że możliwe jest prawidłowe funkcjonowanie kosmonautów w czasie długotrwałych lotów, takich jak załogowa wyprawa na Marsa[13], jest to jednak kwestia dyskusyjna, ze względu na duże osobnicze różnice w reakcjach na długotrwałe przebywanie w stanie mikrograwitacji i duże rozbieżności w reakcjach fizjologicznych między poszczególnymi badanymi kosmonautami[10].

Istnieją także opinie, że zarówno fizyczny jak i psychiczny stan Polakowa po locie był w rzeczywistości dużo gorszy, są one jednak oparte na jego aktualnych, ostrożnych oficjalnych wypowiedziach, wyjątkowo rzadkich wystąpieniach publicznych oraz fakcie, że podczas wystąpień w mediach pokazywany jest prawie wyłącznie na siedząco[15] natomiast Roskosmos blokuje rzekomo publikację części jego prac[15]. Dana Ranga, autorka filmu dokumentalnego o Polakowie z 2007 roku, określiła go mianem "kruchy"[15].

Wykaz lotów

Loty i starty kosmiczne, w których uczestniczył Walerij Polakow
L.p.
Data startu
Statek kosmiczny
Data lądowania
Statek kosmiczny
Fukcja
Czas trwania
1
28 września 1988
Sojuz TM-6
27 kwietnia 1989
Sojuz TM-7
Badacz
240 dni, 22 godziny, 34 minuty
2
8 stycznia 1994
Sojuz TM-18
22 marca 1995
Sojuz TM-20
Badacz
437 dni, 17 godzin, 58 minut
Łączny czas spędzony w kosmosie — 678 dni, 16 godzin, 32 minuty.

Kariera po odejściu ze służby

W czerwcu 1995 roku Polakow odszedł z czynnej służby kosmicznej, po spędzeniu w kosmosie 678 dni[3][16]. W 1999 roku wziął udział w eksperymencie SFINCSS-99 (Simulation of Flight of International Crew on Space Station)[17]. Obecnie jest szefem Ministerstwa Zdrowia Publicznego w Moskwie, gdzie nadzoruje medyczne zagadnienia lotów długoterminowych[3]. Jest członkiem rosyjskiej Naczelnej Komisji Medycznej, biorącej udział w wyborze i kwalifikacji kosmonautów. Ponadto jest członkiem International Space Researcher's Association oraz Międzynarodowej Akademii Astronautycznej[3][18].

Polakow otrzymał szereg odznaczeń za swoje osiągnięcia akademickie i na polu kosmonautyki, w tym Bohater Związku Radzieckiego, Bohater Federacji Rosyjskiej, Order Lenina, Legia Honorowa czy kazachski Order Szlachetności. Jest członkiem kilku organizacji astronautycznych, w tym rosyjskiej Głównej Komisji Medycznej certyfikującej kosmonautów[3]. Posiada także tytuł Lotnika Kosmonauty ZSRR. Opublikował kilka prac naukowych dotyczących lotów kosmicznych i badań przeprowadzanych w czasie misji długotrwałych[3].

Polakow pozostał aktywny na polu międzynarodowych lotów kosmicznych, służąc pomocą w lotach na stację Mir przedstawicieli takich państw, jak USA, Austria, Niemcy i Francja[3].

Jego rekord całkowitego czasu przebywania w kosmosie wynoszący 678 dni pobił w 1999 roku Siergiej Awdiejew, który w trzech misjach spędził łącznie w kosmosie 747 dni[3][12]. Rekord długości nieprzerwanego pobytu w kosmosie pozostaje od prawie 20 lat niepobity (stan na styczeń 2015).

Polakow jest żonaty ze straszą od niego o dwa lata Nelią Fiodorowną (także lekarz - neuropatolog), jego córka Elena (ur. 1965) również jest lekarzem (oftalmologiem). Ma dwoje wnucząt[17].

Odznaczenia i wyróżnienia[17]

Zobacz też

  1. a b c Drugi rok na orbicie (pol.). 1995-01-21. [dostęp 2015-02-02].
  2. Michał Myśliwiec: Muzeum zamknięte - historia MIRA (pol.). 2003-03-12. [dostęp 2015-02-02].
  3. a b c d e f g h i j k l m Valeri Vladimirovich Polyakov (ang.). New Mexico Museum of Space History. [dostęp 2015-02-02].
  4. Cosmonaut selection: TsKBEM-2 Selection, TsKBM-1 Selection, IMBP-1 Selection (ang.). W: Space Facts [on-line]. 2008-06-05. [dostęp 2015-02-03].
  5. Robert Zimmerman: Leaving earth: space stations, rival superpowers, and the quest for interplanetary travel. Joseph Henry Press, 2003, s. 366–372. ISBN 0-309-08548-9. [dostęp 2015-02-02]. (ang.)
  6. Walerij Polakow. The physician-cosmonaut tasks in stabilizing the crew members health and increasing an effectiveness of their preparation for returning to Earth. „Acta Astronautica”. 12, s. 149-151, 1991. Elsevier Ltd.. DOI: 10.1016/0094-5765(91)90112-I. ISSN 0094-5765. 
  7. Gundel, A., Drescher, J., Polakow, W.W.. QUANTITY AND QUALITY OF SLEEP DURING THE RECORD MANNED SPACE FLIGHT OF 438 DAYS. „Human Factors and Aerospace Safety”. 1, 2002-02-27. Ashgate Publishing Limited. ISSN 1468-9456. 
  8. Gundel, A., Drescher, J., Spatenko, J.A., Polakow, W.W.. Heart period and heart period variability during sleep on the MIR space station. „Journal of Sleep Research”. 8 (1), s. 37-46, 1999-03. DOI: 10.1046/j.1365-2869.1999.00131.x. 
  9. Markin, A., Strogonowa, L.., Bałaszow, O., Polakow, W. i inni. The dynamics of blood biochemical parameters in cosmonauts during long-term space flights. „Acta Astronautica”. 42, s. 247-253, 1998. Elsevier Ltd.. DOI: 10.1016/S0094-5765(98)00121-0. ISSN 0094-5765. 
  10. a b Edward F. McCarthy. Perspective: skeletal complications of space flight. „Journal of the International Skeletal Society A Journal of Radiology, Pathology and Orthopedics”, 2011-01-26. Springer Link. DOI: 10.1007/s00256-011-1100-z. 
  11. a b c Alexis Madriga: March 22, 1995: Longest Human Space Adventure Ends. 2010-03-22. [dostęp 2015-02-02].
  12. a b Mir Space Station. [dostęp 2015-02-02].
  13. a b c Mental performance in extreme environments: results from a performance monitoring study during a 438-day spaceflight. , s. 537–559, 1998-04-01. DOI: 10.1080/001401398186991. PMID: 9557591. [dostęp 2015-02-02]. 
  14. March 22nd, 1995 – 15th Anniversary of Valeri Polyakov’s return to Earth. [dostęp 2015-02-02].
  15. a b c The ultimate Mir man (ang.). W: Pillow Astronaut [on-line]. 2013-02-12. [dostęp 2015-02-03].
  16. Polyakov (ang.). [dostęp 2015-02-02].
  17. a b c Валерий Владимирович Поляков (ang.). 2011. [dostęp 2015-02-02].
  18. Membership List (ang.). [dostęp 2015-02-02].

Linki zewnętrzne