Willa Sobtzicków w Raciborzu

Willa Sobtzicków
{{{nazwa oryginalna}}}
Ilustracja
Willa Sobtzicków obecnie
Państwo  Polska
Miejscowość Racibórz
Adres ul. Drzymały 32
Styl architektoniczny modernizm
Kondygnacje 3
Ukończenie budowy lata 80. XIX wieku
Ważniejsze przebudowy lata 30. XX wieku
Pierwszy właściciel Rodzina Samoje
Kolejni właściciele Rodzina Sobtzick, Ratiborer Zuckerfabrik GmbH, Provinzialbank, Reichsfinanzverwaltung, Narodowy Bank Polski
Obecny właściciel Urząd Skarbowy
Plan budynku
[[Plik:{{{plan budynku}}}|240x240px|alt=Plan budynku|]]
Położenie na mapie brak
Mapa lokalizacyjna brak
Brak mapy: POL-SL Racibórz
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Willa Sobtzicków – dawna reprezentacyjna willa przemysłowej rodziny Sobtzick wybudowana w latach 80. XIX wieku, obecnie znajduje się w niej Urząd Skarbowy.

Historia

Pierwszym znanym właścicielem działki, która znajdowała się między ul. Górnych Wałów, a ul. Kolejową był sędzia Panstczick. Zakupił ją w 1817 roku. Kolejnym właścicielem była Jeanette von Hippel, która pochodziła ze znanej rodziny Strachwitz. W 1883 roku teren ten znalazł się w rękach rodziny Samoje[1]. To oni w latach 80. XIX wieku wznieśli dom mieszkalny[1]. 23 listopada 1899 roku został odkupiony od wdowy po Maksymilianie Samoje przez właściciela fabryki czekolady Franza Sobtzicka. Dokonał on przebudowy budynku na willę reprezentacyjną[1][2][3].

Budynek zyskał dodatkową kondygnację i był piętrowy. W elewacji widoczne były bogate zdobienia[4][5]. Parter wraz z narożami były boniowane. Naroże od strony ul. Sienkiewicza zyskało kształt rotundy, w której na każdej kondygnacji znajdowały się 3 okna. Dodatkowo między oknami pierwszego piętra znajdowały się pilastry z jońskimi zdobieniami. Całość nakryta była kopułą z licznymi zdobieniami. Wzdłuż ul. Drzymały nad oknami pierwszego znajdowały się ozdobne kartusze. Natomiast na piętrze części przy ul. Sienkiewicza okna były znacznie wyższe i znajdowało się tam wyjście na taras[5]. Płaski dach otaczała balustrada[4]. Od strony ul. Drzymały prowadziło główne wejście do rezydencji. Za głównym wejściem po obu stronach znajdowały się drzwi do pomieszczeń dla służby. Znajdowały się one w niskich, ale bogato zdobionych portalach[5]. Dwubiegowe schody prowadziły z dużego hallu na parterze na reprezentacyjne piętro[4][5]. Można przypuszczać, że klatka schodowa oraz halle na parterze i piętrze były równie okazałe jak hol przy wejściu[5]. W części od ul. Sienkiewicza i narożniku w kształcie rotundy znajdowała się sala koncertowo-balowa[2][4][5]. Willa zwana była przez raciborzan Sobtzick-Villa[4]. Za nią znajdował się ogród, mały park oraz oranżeria[2][4]. Widoczne w holu głównym małe portale prowadziły do mieszkań dla służby, które znajdowały się w suterenie budynku. W 1915 roku w spadku willę otrzymała Anna Sobtzick, która była wdową po radcy handlowym. W 1918 roku budynek zajął Herman Sobtzick, który był jednym z właścicieli zakładów Roka, dawnej fabryki czekolady Franza Sobtzicka[4].

Willa Sobtzicków w latach 20. XX wieku

5 grudnia 1929 roku po bankructwie rodziny Sobtzicków willę przejęła raciborska cukrownia (Ratiborer Zuckerfabrik GmbH), a następnie około 1930 roku Bank Prowincji (Provinzialbank)[2][3][4]. Dokonał on gruntownej przebudowy budynku w celu adaptacji wnętrz obiektu na potrzeby świadczenia usług dla ludności. Na strychu znalazły się biura, a kunsztowna balustrada mieszcząca się na dachu została zdjęta. Wtedy też dobudowano dwupiętrowe skrzydło od strony ul. Sienkiewicza, które mieściło najnowocześniejszą i największą na ówczesne czasy bankową salę operacyjną[2][6]. Budynek był wyposażony w najnowocześniejsze urządzenia, m.in. klimatyzację, czujniki temperatury czy automatyczną centralę telefoniczną[6]. Od strony pl. Jagiełły dobudowano skrzydło trzypiętrowe[2][6]. Elewacja zyskała modernistyczny wygląd[2][3]. W głównym holu kolumny i kariatydy zostały zasłonięte otynkowaną ścianą. Dokonali tego 14 lipca 1931 roku Kaspar Krzisok i Georg Friemel. W tym samym roku budowa pozostałych dwóch skrzydeł została zakońćzona[6].

Po objęciu władzy przez narodowych socjalistów zlikwidowano bank, a pomieszczenia od strony ul. Sienkiewicza i pl. Jagiełły zajęła filia wrocławskiego Śląskiego Banku Krajowego (Schlesische Landesbank). Natomiast pomieszczenia przy ul. Drzymały zajął urząd skarbowy[6]. 29 marca 1940 roku budowlę przejęło ministerstwo finansów III Rzeszy (Reichsfinanzverwaltung)[2][6]. W 1945 roku pomieszczenia bankowe zajął Narodowy Bank Polski[2][7]. W skrzydle od strony pl. Jagiełły urządzono mieszkania, w dawną willę zajął urząd skarbowy[7]. W 1945 roku radzieccy poszukiwacze skarbów odsłonili rzeźby znajdujące się przy wejściu do budynku, lecz zostały zasłonięte w 1950 roku[1]. W 1950 roku urząd skarbowy stał się wydziałem finansowym prezydium powiatowej rady narodowej. Wtedy też do budynku przy ul. Drzymały przeniosły się władze powiatowe. W 1975 roku rady powiatowe zostały zlikwidowane, a budynek był zajmowany przez wielu użytkowników[7]. Od 1990 roku w budynku mieści się Urząd Skarbowy w Raciborzu[2].

Architektura

Hol główny
Kolumny, kariatydy i architrawy

Willa powstała w latach 80. XIX wieku, obecnie elewacja posiada modernistyczny wygląd[2]. Jest to trzykondygnacyjny budynek (pierwotnie był dwukondygnacyjny) z modernistyczną fasadą[3].

Zaraz za drzwiami, w holu głównym, a dawnym westybule znajdują się portale małych drzwi. Ściany są zdobione dekoracją stiukową[1]. W głębi, na wysokości schodów widoczna para kolumn w porządku doryckim po każdej stronie, które podtrzymują belkę architrawu[1][3]. Dalej, pośrodku znajdują się pary kariatyd po każdej stronie, które podtrzymują architraw[1][2][3]. Za kariatydami znajduje się po obu stronach para kolumn[1]. W środku prostokąta, który tworzą architrawy widoczny płaski kaseton z secesyjną polichromią z roślinnymi motywami[1][2][3]. Na freskach widoczne są przede wszystkim liście dębowe z dużą liczbą złoceń.

Wnętrza zostały odkryte kilka lat temu i zostały odrestaurowane przez rzeźbiarza Georga Lattona z Krzyżanowic. Jest to jedyna pozostałość po wnętrzach dawnej willi[1].

  1. a b c d e f g h i j Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. s. 227.
  2. a b c d e f g h i j k l m Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. s. 68.
  3. a b c d e f g Alicja Gałecka-Paduchowa: Zabytkowa architektura municypalna i przemysłowa Raciborza. s. 28.
  4. a b c d e f g h Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. s. 228.
  5. a b c d e f Tablica informacyjna znajdująca się w Urzędzie Skarbowym w Raciborzu
  6. a b c d e f Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. s. 229.
  7. a b c Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. s. 230.

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start

  1. Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2007. ISBN 978-83-89802-36-1.
  2. Alicja Gałecka-Paduchowa: Zabytkowa architektura municypalna i przemysłowa Raciborza. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2004. ISBN 83-85871-36-5.
  3. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008. ISBN 978-83-89802-73-6.
  4. Tablica informacyjna znajdująca się w Urzędzie Skarbowym w Raciborzu

Szablon:Bibliografia stop