Wolha Abramawa

Wolha Abramawa
Вольга Абрамава
Data i miejsce urodzenia 19 września 1953
Mińsk
Deputowana do Izby Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II i III kadencji
Okres od 21 listopada 2000
do 27 października 2008
Deputowana do Rady Najwyższej Republiki Białorusi XIII kadencji
Okres od 9 stycznia 1996
do 9 stycznia 2000
(od 27 listopada 1996 nie uczestniczyła w pracach)
Następca wybory nie odbyły się
Przewodnicząca Białoruskiego Zjednoczenia Społecznego „Jabłko”
Okres od 1997
do 30 maja 2007
Przynależność polityczna Białoruskie Zjednoczenie Społeczne „Jabłko”
Poprzednik stanowisko utworzone
Następca stanowisko zlikwidowane
Współprzewodnicząca Ruchu Demokratycznych Reform
Okres od ?
do ?
Przynależność polityczna Ruch Demokratycznych Reform
Współprzewodnicząca Ruchu Demokratycznych Reform Białorusi
Okres od 1991
do 1994
Przynależność polityczna Ruch Demokratycznych Reform Białorusi

Wolha Michajłauna Abramawa (biał. Вольга Міхайлаўна Абрамава[a], ros. Ольга Михайловна Абрамова, Olga Michajłowna Abramowa; ur. 19 września 1953 w Mińsku) – białoruska naukowiec i polityk, publicystka, deputowana do Rady Najwyższej Republiki Białorusi XIII kadencji; w latach 2000–2008 deputowana do Izby Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II i III kadencji; kandydat nauk filozoficznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora). Wolha Abramawa jest politykiem prorosyjskim, lecz także zwolenniczką dobrych stosunków Białorusi z Zachodem. Jej zdaniem polityka Alaksandra Łukaszenki cieszy się poparciem większości społeczeństwa; krytycznie odnosi się do części liderów białoruskiej opozycji.

Biografia

Młodość i praca

Urodziła się 19 września 1953 roku w Mińsku w Białoruskiej SRR, ZSRR. W 1975 roku ukończyła Białoruski Uniwersytet Państwowy im. Lenina[1], uzyskując wykształcenie socjologa i filozofa[2]. W 1988 roku uzyskała stopień kandydata nauk filozoficznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora). Temat jej rozprawy kandydackiej brzmiał: Humanizm stosowania środków przymusu rewolucji socjalistycznej. Wykładała w Białoruskim Instytucie Technologicznym i w Mińskim Instytucie Radiotechnicznym, stopniowo awansowała z asystentki na docenta. W 1995 i od 1997 roku pełniła funkcję dyrektora programów badawczych Narodowego Centrum Inicjatyw Strategicznych „Wschód − Zachód”[1]. Pracowała jako dyrektor programów naukowych i edukacyjnych centrum analitycznego „Strategia”[2]. Posługuje się językiem niemieckim[3].

Działalność w opozycji

Pod koniec lat 80. XX wieku stała się aktywna w życiu społeczno-politycznym[1]. Sprzeciwiała się przejściu systemu oświaty na język białoruski, ostro występowała przeciwko prawu o językach, przyjętemu 26 stycznia 1990 roku na 14. sesji Rady Najwyższej, który przewidywał ustanowienie białoruskiego jedynym językiem państwowym[4]. Opowiadała się za tym, by Białoruska SRR posiadała dwa języki państwowe: białoruski i rosyjski[1]. W latach 1991–1994 była współprzewodniczącą Ruchu Demokratycznych Reform Białorusi. Pełniła także funkcję współprzewodniczącej międzynarodowego Ruchu Demokratycznych Reform[4]. 9 stycznia 1996 została deputowaną do Rady Najwyższej Republiki Białorusi XIII kadencji[5] z Akademicznego Okręgu Wyborczego Nr 242 miasta Mińska. Od 23 stycznia pełniła w niej funkcję członkini Stałej Komisji ds. Międzynarodowych[6]. Była także sekretarzem tej komisji[4]. W listopadzie 1996 roku, podczas kryzysu politycznego związanego z zainicjowanym przez prezydenta Alaksandra Łukaszenkę referendum, Abramawa wystąpiła przeciwko prezydentowi[1] i poparła wniosek o jego impeachment. Po uniemożliwieniu przez prezydenta dalszej pracy Rady Najwyższej i utworzeniu przez niego Zgromadzenia Narodowego Białorusi, nie weszła w skład nowego organu, jednak ostro krytykowała także opozycję[4]. Zgodnie z Konstytucją Białorusi z 1994 roku jej mandat deputowanej Rady Najwyższej zakończył się 9 stycznia 2000 roku; kolejne wybory jednak nigdy się nie odbyły.

W 1997 roku utworzyła i stanęła na czele[7] Białoruskiego Zjednoczenia Społecznego „Jabłko”, które zrzeszało rosyjskojęzycznych demokratów[4], miało charakter centrowy, socjalno-liberalny i została utworzona przy poparciu rosyjskiej partii Jabłoko[8]. Organizacja koordynowała swoją działalność z Radą Koordynacyjną Sił Demokratycznych (RKSD), organem jednoczącym białoruską opozycję, w ramach Rady Konsultacyjnej Opozycyjnych Partii Politycznych, za pośrednictwem Misji Konsultacyjno-Obserwacyjnej OBWE[9]. W drugiej połowie 1999 roku i w pierwszej połowie 2000 roku kierowana przez Abramawą organizacja uczestniczyła w rozmowach z władzami na temat demokratyzacji kodeksu wyborczego przed wyborami parlamentarnymi w 2000 roku. Przedstawiciele „Jabłka” uczestniczyli w rozmowach do samego końca, do lipca 2000 roku, także po tym, jak wycofały się z nich główne partie opozycyjne. Białoruskie media państwowe określały organizację mianem „konstruktywnej opozycji”[10].

Działalność w Izbie Reprezentantów

Wolha Abramawa i jej organizacja nie dołączyły[11] do ogłoszonego 2 lipca przez IV Kongres RKSD bojkotu wyborów parlamentarnych[12]. Wysunęła swoją kandydaturę i 21 listopada 2000 roku została deputowaną do Izby Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego II kadencji ze Wschodniego Okręgu Wyborczego Nr 106[13]. Stała się tym samym jedną z dwojga osób, obok Uładzimira Nawasiada, które zostały wybrane do Izby, a które wcześniej należały do opozycji w Radzie Najwyższej XIII kadencji[14]. Z powodu udziału w wyborach zwolennicy bojkotu uznali ją za „pseudodemokratkę”[11]. Abramawa wkrótce po wyborze do Izby przeszła do obozu proprezydenckiego[14]. Pełniła funkcję członkini Komisji ds. Prawodawstwa i Kwestii Sądowo-Prawnych. Należała do grupy deputackiej „Wspieranie Rozwoju Ekonomicznego”[2]. Była jedną z dwojga deputowanych, obok Iwana Paszkiewicza, którzy zareagowali na list wystosowany 3 marca 2001 roku przez liderów czterech głównych Kościołów protestanckich na Białorusi. W liście krytykowali oni nową redakcję prawa O wolności wyznań…, zgodnie z którą utrudniona została rejestracja związków wyznaniowych, a także wyrazili zaniepokojenie szczególnie uprzywilejowaną pozycją Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Pozostali deputowani, podobnie jak członkowie Rady Republiki i Alaksandr Łukaszenka, zignorowali list[15].

Wolha Abramawa brała udział w wyborach parlamentarnych w 2004 roku. Zdaniem Juryja Czawusaua w czasie kampanii wyborczej przekraczała środki wydzielone na agitację poprzez rozpowszechnianie sprawozdań o działalności deputackiej dla deputowanych Izby Reprezentantów II kadencji. Nie zdarzały się przypadki, by władze konfiskowały jej materiały wyborcze, co miało miejsce z materiałami kandydatów opozycyjnych[16]. 16 listopada 2004 roku została deputowaną do Izby Reprezentantów III kadencji z Kalinowskiego Okręgu Wyborczego Nr 108[17]. Pełniła w niej funkcję członkini Stałej Komisji ds. Budownictwa Państwowego, Samorządu Lokalnego i Przepisów[3]. Według Alaksandra Piatkiewicza i Wolfa Rubinczyka, w Izbie Reprezentantów wykazywała „umiarkowaną opozycyjność”, tzn. wypowiadała się przeciwko pojedynczym represyjnym działaniom władzy wykonawczej[4]. 29 czerwca 2005 roku była jedyną deputowaną, która zagłosowała przeciwko prawu O organizacjach społecznych, która m.in. ułatwiała ich likwidację, utrudniała rejestrację i działalność oraz zakazywała działalności organizacjom niezarejestrowanym[18]. Jej kadencja parlamentarna zakończyła się 27 października 2008 roku.

30 maja 2007 roku Wolha Abramawa ogłosiła likwidację Białoruskiego Zjednoczenia Społecznego „Jabłko”. Przyczyną było dwukrotne ostrzeżenie ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości w związku z brakiem adresu prawnego zjednoczenia. Abramawa już kilka lat wcześniej przestała wynajmować dla niego biuro z powodu braku środków[19].

Poglądy

Zdaniem Wolhi Abramawej, białoruska tożsamość narodowa polega przede wszystkim na więzi z ojczystą ziemią i miłości do rodzimych krajobrazów[20]. Nie uważa wspólnoty Słowian za istotny czynnik, ponieważ jej zdaniem jest to jedynie wspólnota krwi, podczas gdy narody słowiańskie mają różne kultury i zmierzają w różnych kierunkach. Istnieje natomiast wspólnota narodów byłego Związku Radzieckiego, z której Abramawa wyłącza Litwę, Łotwę i Estonię, włącza natomiast Izraelczyków pochodzących z terytorium dawnego ZSRR[21].

Abramawa określa się jako polityk prorosyjski, ale jednocześnie i proeuropejski. Deklaruje poparcie dla zachowania pragmatycznej równowagi między polityką wschodnią i zachodnią w celu osiągnięcia korzyści dla kraju[22]. Jej zdaniem wygodne i celowe jest, by Białoruś pozostawała w wojskowo-politycznym sojuszu z Rosją, a także w innych organizacjach, w których jest zaangażowana, np. w Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Zastrzega jednak, iż Białoruś nie powinna wchodzić w skład Federacji Rosyjskiej, wskazane jest bowiem, by rozwijała także dobre stosunki z Zachodem[23]. Politykę Rosji wobec Białorusi określa mianem pragmatycznej, zgodnej z jej narodowo-państwowym interesem oraz wolą większości rosyjskiego społeczeństwa[22]. Bardzo negatywnie natomiast ocenia politykę Polski i Litwy w tej dziedzinie. Jej zdaniem nie odpowiada ona interesom tych państw, a miejscowe elity polityczne prowadzą ją wbrew woli większości ich obywateli[24].

Europa, jej zdaniem, stanowi wspólnotę wartości kulturowych i cywilizacyjnych[25], do której Białoruś należy z punktu widzenia geografii i historii, ale nie pod względem dominującej myśli społecznej[26]. Białoruś powinna dążyć do osiągnięcia europejskich standardów w dziedzinie jakości i komfortu życia, a także zabezpieczeń socjalnych, nie powinna jednak przyjmować niektórych wartości obywatelskich. Abramawa krytykuje zbyt wielką, jej zdaniem, ufność mieszkańców Europy wobec informacji podawanych w mediach, ich materialistyczny styl życia i nadmierną biurokrację. Według niej, europejczycy nie rozumieją specyfiki Białorusi i jej osobliwości narodowego charakteru[25]. Integrację europejską uważa za proces ogólnie korzystny, bo lepsza jest eurointegracja, niż gospodarcza autarkia. Białoruś mogłaby wnieść do niej swój wkład przede wszystkim w dziedzinie kultury i nauki[27]. Idealnym wariantem byłaby integracja również Rosji ze strukturami europejskimi. Jednak w przewidywalnej perspektywie czasowej Białoruś nie powinna dokonywać wyboru cywilizacyjnego i poczekać na ostateczne ukształtowanie się ładu międzynarodowego[23]. Negatywny stosunek Unii Europejskiej do władz Białorusi Abramawa tłumaczy niezrozumieniem procesów zachodzących w tym kraju. Jej zdaniem politykę Unii kształtuje część białoruskiej opozycji, która w rzeczywistości nie chce żadnych zmian. Abramawa krytykuje też Unię za brak konkretnych materialnych zachęt do integracji z nią[28].

Według Abramawej białoruskie media państwowe idealizują sytuację w kraju, niepaństwowe przesadzają zaś z krytyką. Aby uniknąć nieprawdziwego, jednostronnego obrazu Białorusi, należy do obu źródeł podchodzić z dystansem. Twierdzi, że w kraju następują zmiany zarówno polityczne, jak i ekonomiczne, należy jednak być bardziej cierpliwym w oczekiwaniu na nie[26]. Jej zdaniem polityka Alaksandra Łukaszenki, zarówno wewnętrzna, jak i zagraniczna, ma poparcie większości białoruskiego społeczeństwa[22]. Bardzo krytycznie odnosi się do części liderów białoruskiej opozycji, którzy przetworzyli politykę w biznes. W jej ocenie mimo głośnych deklaracji, nie chcą demokratyzacji Białorusi i jej otwarcia na świat, ponieważ wygodny jest dla nich obecnie posiadany status. Według Abramawej, to oni kształtują politykę Unii Europejskiej wobec Białorusi[28].

Wolha Abramawa określa samą siebie mianem choleryka i ekstrawertyka[25].

Oceny

Wolha Abramawa została określona mianem „pseudodemokratki” przez zwolenników bojkotu wyborów parlamentarnych w 2000 roku. Stało się po to bym, gdy większość opozycji poparła bojkot, a Abramawa do niego nie dołączyła, wystawiła swoją kandydaturę i zdobyła mandat deputowanej[11]. Brian Maurice Bennett określił ją w tym kontekście mianem ulubionej opozycjonistki Łukaszenki[7]. Zdaniem politolog Iryny Jekadumawej kierowana przez nią organizacja „Jabłko”, po tym, gdy partie prawicowe odmówiły kontaktów z nielegalnymi ich zdaniem organami władzy, miała szansę w 2001 roku zagospodarować elektorat sił centrowych, reprezentowany przez klasę średnią, inteligencję, część nomenklatury i pracowników aparatu państwowego[8].

Odznaczenia

  • Gramota Pochwalna Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi (3 listopada 2003) − za zasługi dla rozwoju prawodawstwa i parlamentaryzmu[29].

Prace

Wolha Abramawa aktywnie występowała w prasie. Jest autorką ponad 200 publikacji − artykułów, broszur i książek. Jedną z jej prac jest wydana w języku niemieckim w 1998 roku w Niemczech Białorusko-rosyjska integracja: między symulacją i rzeczywistością[1].

Życie prywatne

Wolha Abramawa jest mężatką, ma syna[1].

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywna form zapisu, przy użyciu białoruskiej łacinki: Volha Michajłaŭna Abramava.
  1. a b c d e f g Kto…, s. 6
  2. a b c Abramowa Olga Michajłowna (ros.). Izba Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi. [dostęp 2013-12-19].
  3. a b Abramowa Olga Michajłowna (ros.). Izba Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi. [dostęp 2013-12-19].
  4. a b c d e f Piatkiewicz i Rubinczyk 2011 ↓, s. 1178
  5. Michaił Czyhir: Postanowlenije Wierchownogo Sowieta Riespubliki Biełaruś ot 9 janwaria 1996 g. №4-XIII (ros.). pravo.levonevsky.org, 1996-01-09. [dostęp 2014-01-29].
  6. Michaił Czyhir: Postanowlenije Wierchownogo Sowieta Riespubliki Biełaruś ot 23 janwaria 1996 g. №32-XIII (ros.). pravo.levonevsky.org, 1996-01-23. [dostęp 2014-01-29].
  7. a b Bennett 2011 ↓, s. 337
  8. a b Jekadumawa 2011 ↓, s. 671
  9. Jekadumawa 2011 ↓, s. 687
  10. Lachowicz 2011 ↓, s. 378−380
  11. a b c Zielimchanau 2011 ↓, s. 393
  12. Jekadumawa 2011 ↓, s. 674
  13. Wadzim Papou: Postanowlenije Pałaty priedstawitielej Nacyonalnogo sobranija Riespubliki Biełaruś ot 21 nojabria 2000 g. №5-П2/I (ros.). pravo.levonevsky.org, 2000-11-21. [dostęp 2014-01-18].
  14. a b Silicki 2011 ↓, s. 55
  15. Czawusau 2011 ↓, s. 1025
  16. Czawusau 2011 ↓, s. 948
  17. Uładzimir Kanaplou: Postanowlenije Pałaty priedstawitielej Nacyonalnogo sobranija Riespubliki Biełaruś ot 16 nojabria 2004 g. №4-П3/I (ros.). pravo.levonevsky.org, 2004-11-16. [dostęp 2014-01-20].
  18. Czawusau 2011 ↓, s. 997
  19. Minjust adabrau u Wolhi Abramawaj „Jabłyk” (biał.). Europejskie Radio dla Białorusi, 2007-05-30 09:42. [dostęp 2014-01-21].
  20. Biełaruś: ni Europa…, s. 123−124
  21. Biełaruś: ni Europa…, s. 151−152
  22. a b c Biełaruś: ni Europa…, s. 175
  23. a b Biełaruś: ni Europa…, s. 89−90
  24. Biełaruś: ni Europa…, s. 193
  25. a b c Biełaruś: ni Europa…, s. 25−26
  26. a b Biełaruś: ni Europa…, s. 41
  27. Biełaruś: ni Europa…, s. 67−68
  28. a b Biełaruś: ni Europa…, s. 213−214
  29. Hienadź Nawicki: Postanowlenije Priezidiuma Sowieta Riespubliki Nacyonalnogo sobranija Riespubliki Biełaruś ot 3 nojabria 2003 g. №565-ПСР2 (ros.). Bank Zakonow, 2003-11-03. [dostęp 2014-01-29].

Bibliografia

  • Centrum Naukowo-Analityczne „Białoruska Perspektywa”: Kto jest kim w Białorusi. Białystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000, s. 313, seria: Biblioteka Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska – Białoruś. ISBN 83-913780-0-4.
  • pod red. Waleryja Bułhakaua: Biełaruś: ni Europa, ni Rasieja. Mierkawańni biełaruskich elit. Warszawa: Wydawnictwo „ARCHE”, 2006, s. 258. ISBN 83-89406-77-2. (biał.)
  • Juryj Czawusau: Chod i wyniki parlamenckich wybarau i referendumu 2004 h.; Prawawaja systema: źmiena narmatyunaha paradku wiadzieńnia palityki. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 935−953; 993−1001. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Alaksandr Piatkiewicz, Wolf Rubinczyk: Karotkija źwiestki ab niekatorych biełaruskich palitykach, aktyunych u 1991−2006 hadach. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 1178−1213. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Natala Wasilewicz: Relihijnaje pole Biełarusi (kaniec 1990-ch − pierszaja pałowa 2000-ch hadou. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 1020−1027. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Wital Silicki: Rola parlamentu u najnouszaj palitycznaj historyi Biełarusi. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 45−56. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Iryna Jekadumawa: Subjekty biełaruskaj palitycznaj sceny u 2001 hodzie; Praces pabudowy wybarczaj kaalicyi pamiż demakratycznymi kandydatami u 2001 h. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 670−678; 687−693. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Andrej Lachowicz: Systema ułady i systema apazycyi paśla alternatyunych prezydenckich wybarau 1999 hodu. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 374−380. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Alaksandr Zielimchanau: Wybary u pałatu pradstaunikou 2000 h. W: pod ogólną red. Waleryja Bułhakaua: Palitycznaja historyja niezależnaj Biełarusi (da 2006 h.). Wyd. 2. Białystok, Wilno: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Białorutenistyki, 2011, s. 386−395. ISBN 80-86961-16-8. (biał.)
  • Brian Maurice Bennett: The Last Dictatorship in Europe. Belarus under Lukashenko. Londyn: Hurst & Company, 2011, s. 358. ISBN 978-1-84904-167-6. (ang.)