Wyspiarek złotoplamy

Wyspiarek złotoplamy
Gallicolumba menagei[1]
Bourns ,Worcester, 1894
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Rodzaj Gallicolumba
Gatunek wyspiarek złotoplamy
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Wyspiarek złotoplamy (Gallicolumba menagei) – gatunek średniego ptaka lądowego z rodziny gołębiowatych. Zamieszkuje filipińską wyspę Tawi-Tawi oraz pobliskie wysepki archipelagu Sulu. Endemiczny gatunek osiadły, znany z wyprawy Franka Swifta Bournsa i Deana Conanta Worcestera i dwóch osobników zabranych ze środowiska naturalnego w 1891. Żyje w lasach pierwotnych i wtórnych, oraz lasach plażowych na małych wysepkach. Nie wyróżniono żadnych podgatunków.

Rozmiary ciała wahają się w przedziale 25-30 cm. Masa ciała jest nieznana. Upierzenie samca i samicy są podobne, a upierzenie młodych osobników nie jest opisane. Brzuch ptaka jest biały, skrzydła oraz ogon są szaro-brązowe. Obszar pod ogonem jest złotawy. Grzbiet aż do górnej części ogona jest popielato-brązowy, ma wąskie frędzle w metalicznych odcieniach zielonego i fioletowego. Górna część piersi jest otoczona dużymi metaliczno-zielonymi piórami o takim samym zabarwieniu, co płaszcz, tworzący niekompletny pierścień piersiowy w środku klatki piersiowej. Na szyi widnieje charakterystyczna, czerwona plama. Dziób ptaka jest szary i krótki.

Żyje w runie leśnym, gdzie żywi się i chroni przed zagrożeniami. Zachowanie ptaka nie jest dobrze poznane z uwagi na niedostatek obserwacji. Dwie ekspedycje z 1971 roku oraz 1991 r. nie dowiodły dalszego istnienia gatunku. Większość lasów Tawi-Tawi została wycięta w sierpniu 1994 r.; ptak może zostać wyparty z większego lądu. Obecnie wyspiarkowi złotoplamemu zagraża głównie wycinka lasów i niekontrolowane polowania. Z tych powodów uznawany jest za gatunek krytycznie zagrożony (CR, critically endangered) przez IUCN.

Systematyka

Ten gatunek jest znany tylko z dwóch egzemplarzy znalezionych w 1891 r. Wyspiarek złotoplamy był pierwotnie opisany w 1894 r. jako "Phlogoneas menagei" przez Franka Swifta Bournsa i Deana Conanta Worcestera[3] . Holotyp, samiec, został zabrany przez nich z małej wyspy Tataan u wybrzeży Tawi-Tawi w październiku 1891 r.[4] Rodzaj Gallicolumba obejmuje też ptaki z Luzonu (Gallicolumba luzonica), wyspiarka z Mindanao, Mindoro i Negros (Gallicolumba keayi); Ptaki te są tak podobne, że niektórzy naukowcy i autorzy książek ornitologicznych uważali je za pojedynczy gatunek[3]. Gatunek nie ma żadnych podgatunków[3][5]. Jest również zwany wyspiarkiem Tawitawi i Tawitawi Puńalada[6].

Etymologia nazwy:

  • Nazwa naukowa pochodzi od nazwiska Louisa F. Menage'a, potentata z Minnesoty, który sfinansował wyprawę naukową[7].
  • Polska nazwa ([8]) pochodzi od złotych plam na ciele ptaka.

Morfologia

Wygląd zewnętrzny: Jasne, metaliczne pióra rozciągają się od czoła i koronują do płaszcza i boków piersi[6]. Łopatki są szkarłatne oraz w ciemnym kolorze kasztanowatości i są zarośnięte interferencyjnymi plamkami, które mogą wydawać się fioletowe, zielone lub liliowe w różnych światłach[7]. Skrzydła są ciemnobrązowe, a niektóre pióra są szare na szczycie[6]. Pierwsze i kolejne warstwy są popielato-szaro-brązowe, a pierwsze partie są ciemnobrązowe z najdłuższymi piórami zabarwionymi na czarno[6]. Obszary pod skrzydłami są kasztanowe[6]. Grzbiet do górnej części ogona jest popielato-brązowy, ma wąskie frędzle w metalicznych odcieniach zielonego i fioletowego[7]. Środek ogona jest ciemnobrązowy, a brzegi są szarawo-brązowe i przeciągane szerokim, czarnym pasem; Pióra pod ogonem są pomarańczowe, podczas gdy reszta jest szara. Obszar wokół oczu ptaka jest czarny ze słabym odcieniem błyszczącej zieleni, a podbródek, gardło i piersi są białe[6]. Górna część piersi jest otoczona dużymi metaliczno-zielonymi piórami o takim samym zabarwieniu, co płaszcz, tworzący niekompletny pierścień piersiowy w środku klatki piersiowej[6]. Wśród tych plastrów jest duża, blada pomarańczowa plama piersiowa z rozproszonymi krawędziami[9]. Brzuch jest brązowo-szary[6]. Samce i samice są podobne w wyglądzie, a upierzenie młodych jest nieznane[6]. Tęczówka jest jasnoszara[6]. Dziób jest czarny z szarą końcówką, a stopy są czerwone[9].

Rozmiary: od 25 do 30 cm[5][6][10]

Masa ciała: Nieznana[5][6]

Pierzenie: Brak informacji[5][6]

Występowanie

Środowisko

Żyje w lasach pierwotnych i wtórnych, których ostatnia warstwa, baldachim jest zamknięta[11]. Na mniejszych wysepkach zamiszkuje w lasach w okolicy plaży[6].

Zasięg występowania

Gatunek endemiczny, zamieszkuje półwysep Sulu i okoliczne wysepki (Tandubatu, Dundangan i Baliungan)[10][5][12]. (patrz: mapa z boku)

Mapa Filipin - obszar występowania gatunku został zaznaczony na czerwono.

Pożywienie

Karmi się pożywieniem znalezionym w runie leśnym, jest roślinożerny[6][5][12].

Tryb życia i zachowanie

Podobnie jak inne gatunki z rodzaju Gallicolumba, ptak ten spędza większość czasu na ziemi, i lata tylko na krótkie dystanse[5]. Na drzewa wlatuje jedynie, gdy chce, aby schować się lub komunikować z innymi ptakami[4]. Gdy ptaki czują się zagrożone, lub zostaną zaalarmowane przez towarzysza, biegną szybko do pobliskiego zarośla[4]. Niewiele wiadomo o jego zachowaniu z powodu niedostatku obserwacji, z uwagi na trudne do badania środowisko życia[6][5][12]..

Głos

Głos ptaka nie został udokumentowany[6][12][11].

Status, zagrożenie i ochrona

Ptak uważany jest za krytycznie zagrożonego przez IUCN.[6] Wyspiarek złotoplamy zawsze był uważany za rzadki gatunek, a tylko dwa osobniki, samce, to wszystkie, jakie kiedykolwiek zostały zabrane ze środowiska naturalnego[6]. Próbki te zebrano w październiku 1891 r. Ekspedycja na niewielką wysepkę Tataan, to ostatni moment, gdy ktoś z pewnością widział żyjące ptaki[4][6]. Ptaka szukano przez 22 dni w grudniu 1971 roku oraz krótko we wrześniu 1991 r. Obie próby odnalezienia gatunku zakończyły się niepowodzeniem, i nie dowiodły dalszego istnienia gatunku[5][7]. Większość lasów Tawi-Tawi została wycięta w sierpniu 1994 r.; ptak może zostać wyparty z większego lądu[3]. Podczas badania etnobiologicznego z 1995 r. stwierdzono, że wyspiarek złotoplamy żyje i jest regularnie obserwowany na pobliskich wyspach Tandubatu, Dundangan i Baliungan[3]. Doniesiono również, że gatunek był dość powszechny aż do lat 70.[4] Pomimo tego, wyprawa w 2009 roku zakończyła się fiaskiem - nie odnaleziono żadnych oznak istnienia gatunek[3] . Uważa się, że wysepki, na które podobno ptaki przetrwały, mogą być zbyt małe, aby utrzymać ich populację[3] . Każda przetrwała populacja wyspiarków prawdopodobnie będzie niewielka, być może licząca mniej niż 50 ptaków[5] i będzie zagrożona ciągłym zniszczeniem siedlisk oraz niekontrolowanym polowaniem[5]. Na terenie archipelagu Sulu nie ma obszarów chronionych, a poza dwoma inicjatywami edukacyjnymi w zakresie ochrony środowiska w latach dziewięćdziesiątych nic nie zostało zrobione w celu ochrony populacji, która przeżyła[6].

Zobacz też

Przypisy

Szablon:Przypisy-lista

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • Gallicolumba menagei, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  • Gallicolumba menagei. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  • a b c d e f g Luis F.,Josep,Andrew, Jordi,Horblit Baptista, del Hoyo, Elliott, Sargatal,Trail: Handbook of the Birds of the World. T. 4: Sandgrouse to Cuckoos. Barcelona: Lynx Editions, 1997, s. 180. ISBN 84-87334-22-9.
  • a b c d e Neil Aldrin Mallari: Threatened Birds of Asia: the BirdLife International Red Data Book. Cambridge: BirdLife International, 2001, s. 1570. ISBN 0-946888-44-2.
  • a b c d e f g h i j k Sulu Bleeding-heart (Gallicolumba menagei) - BirdLife species factsheet, datazone.birdlife.org [dostęp 2017-04-21].
  • a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u David, Eustace, John Gibbs, Barnes, Cox: Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World. Sussex: Pica Press, 2001, s. 400-401. ISBN 1-873403-60-7.
  • a b c d Frank Swift, Dean Bourns,Conant Worcester: Preliminary Notes on the Birds and Mammals Collected by the Menage Scientific Expedition to the Philippine Islands. T. 1. Harrison & Smith, 1894, s. 10–11.
  • Marek Kuziemko, Kompletna lista ptaków świata, www.eko.uj.edu.pl [dostęp 2017-05-05].
  • a b Robert S. Kennedy, Gonzales Pedro C., Dickinson Edward C., Miranda Hector, Fisher Timothy H.: A Guide to the Birds of the Philippines. Oxford: Oxford University Press, 2000, s. 180. ISBN 0-19-854669-6.
  • a b Oiseaux.net, Gallicolombe de Tawi-Tawi - Gallicolumba menagei - Sulu Bleeding-heart, www.oiseaux.net [dostęp 2017-04-30] (ang.).
  • a b Sulu Bleeding-heart (Gallicolumba menagei), www.hbw.com [dostęp 2017-04-22] (ang.).
  • a b c d Gallicolumba menagei (Sulu Bleeding-heart, Tawitawi Bleeding-heart), www.iucnredlist.org [dostęp 2017-04-21].