XXIII Puchar Gordona Bennetta (balonowy)

XXIII Balonowy Puchar Gordona Bennetta
Warszawa Warszawa
Ilustracja
Start balonów 15 września 1935
Data 15 września 1935
Miejscowość Warszawa
Organizator FAI
Liczba zawodników 13 załóg
Zwycięzcy
Polska Polska Zbigniew Burzyński
Władysław Wysocki

XXIII Puchar Gordona Bennetta (balonowy) – zawody balonów wolnych o Pucharu Gordona Bennetta, które rozpoczęły się 15 września w 1935 roku w Warszawie. Polska została po raz drugi organizatorem zawodów, dzięki zwycięstwu w 1934 załogi balonu Kościuszko. Zawody w których uczestniczyło w nich 13 balonów z 7 państw poprzedził meeting lotniczy. Zwyciężył polski balon Polonia II pilotowany przez Zbigniewa Burzyńskiego. Dzięki temu zwycięstwu Aeroklub Rzeczypospolitej Polskiej otrzymał puchar na własność. Był to czwarty w historii zawodów puchar, którego fundatorem w 1933 roku została redakcja Chicago Daily News. Nagrody zostały ufundowane przez przedstawicieli władz oraz polskie firmy. Otrzymali je najlepsi zawodnicy, a konkurs na przewidywanie miejsca lądowania wygrał belgijski pilot Ernest Demuyter. Poczta Polska z okazji zawodów umożliwiła wysyłanie przesyłek pocztą balonową. Zostały one ostemplowane odpowiednimi stemplami, a po przewiezieniu balonem Legionowo wysłane z Sokołowa Podlaskiego.

Historia

W pierwszym terminie czyli do 1 lipca 1935 roku zgłosiło się 11 załóg: trzy z Polski i Niemiec, dwa z Belgii i Francji i jeden ze Szwajcarii. Aeroklub belgijski planował zgłoszenie trzeciego balonu, a aeroklub holenderski poprosił Polskę o wypożyczenie balonu na co uzyskał zgodę Departamentu Aeronautyki[1]. Drugi termin zgłoszeń upływał 15 sierpnia. Ostatecznie do zawodów zgłoszono 13 balonów z 7 państw (Polska, Szwajcaria, Belgia, Niemcy, Francja, Holandia i USA)[2]. Nie mogła wystartować załoga hiszpańska z powodu nie zgłoszenia w terminie udziału w zawodach. Aby im umożliwić start poproszono aerokluby uczestniczących państw o zgodę. Sprzeciw zgłosił aeroklub francuski[3].

Niemcy wystartowali na dwóch nowych balonach, a zawodników do startu wyłoniono w specjalnych zawodach krajowych. Nowy balon przygotowali również Francuzi. Polski balon Kościuszko przeszedł renowację - wymieniono mu górna powlokę, która zużywa się najszybciej. Wszystkie balony zostały wyposażone w aparaty tlenowe[4]. Zawodnicy, którzy przyjechali do Warszawy zamieszkali w hotelu Bristol[5].

12 sierpnia odbyła się na lotnisku mokotowskim odprawa prowadzona przez kierownika zawodów płk. Jana Wolszlegiera. Ustalono na drodze losowania kolejność startu: jako pierwszy o 16-tej miał wystartować balon belgijski Bruxelle, następnie: amerykański U.S. Navy, niemiecki Alfred Hildebrandt,francuski Maurice Mallet, szwajcarski Zurich III, holenderski Toruń, polski Kościuszko, belgijski Belgica, niemiecki Erich Deku, francuski Lorraine, polski Warszawa II, niemiecki DeutschIand i na końcu polski balon Polonia II[5].

Podczas odprawy zawodnicy otrzymali informację, że aż 24 państwa obiecały udzielić pomocy zawodnikom. Trudności mogli jedynie napotkać na terenie Czechosłowacji, gdzie w razie zbliżenia się do terenów "niedozwolonych do przelotów" załoga mogła zostać poproszona o wylądowanie. Zakazane było również na terenie tego kraju posiadanie radioaparatów i gołębi. Doprecyzowano również punkt regulaminu o wykluczeniu balonu w razie wodowania, przyjmując, że nastąpi to wyłącznie w przypadku wylądowania na morzu czyli "obszarze wód, który nie jest wyraźnie ze wszystkich stron zamknięty lądem"[5].

Uczestnicy

Zajęte

miejsce

Balon[6] Pojemność[6] Załoga

pilot

pomocnik pilota[7]

Kraj Czas

lotu

[h]

Odległość

[w km]

Miejsce lądowania

Państwo

miejsce

(najbliższe duże miasto)[6]

1. Polonia II 2204,5 kpt. Zbigniew Burzyński

por. Władysław Wysocki

Polska Polska 57:54 1650,47 ZSRR Tiszkino

(Stalingrad)

2. Warszawa II 2204,5 kpt. Antoni Janusz

por. Ignacy Wawszczak

Polska Polska 46:52 1567,13 ZSRR Nosowka

(Filinowo)

3. Belgica 2205 Ernest Demuyter

Pierre Hoffmans

Belgia Belgia 47:44 1455,63 ZSRR Niżni Dudarew

(Wiszenskaja)

4. Erich Decu 2200 Karl Götze jr.

Werner Lohmann

III Rzesza Niemcy 43:58 1373,68 ZSRR

Wielika Jekatierinowka

(Szack)

5. Kościuszko 2204,5 kpt. Franciszek Hynek

por. Władysław Pomaski

Polska Polska 48:01 1306,47 ZSRR Nowo Biełaja

(Walujki)

6. Toruń 2204,5 Mauritz Ten Bosch

Jacob Van Tijen

Holandia Holandia 40:10 1017,81 ZSRR stacja kolejowa Szlina

(Bołogoje)

7. Maurice Mallet 2280 Charles Dolfus

Pierre Jacquet

Francja Francja 25:11 758,10 ZSRR Wierkiejewka

(Nieżyn)

8. Lorraine 2280 Albert Boitard

Georges Cormier

Francja Francja 28:21 731,31 ZSRR Dubrowka

(Klimowicze)

9. Bruxelle 2200 Philipe Quersin

Martial Van Schelle

Belgia Belgia 23:32 672,80 ZSRR Mokryje Wieliczki

(Czernichów)

10. Zürich III 2204,5 dr Erich Tilgencamp

Friedrich Michel

Szwajcaria Szwajcaria 27:37 582,47 Łotwa Slejas

(Ryga)

11. Alfred

Hildebrandt

2200 Otto Bertram

Wilhelm Prehm

III Rzesza Niemcy 23:10 569,50 ZSRR Dulbna

(Swisłocz)

12. Deutschland 2200 Eugen Stüber

Schäfer Werner

III Rzesza Niemcy 19:52 550,53 Łotwa Kemmern

(Ryga)

13. US Navy 2254 Raymond Tyler

Howard Orville

Stany Zjednoczone USA 15:57 534.96 ZSRR Griszy Zosincy

(Owrucz)

Przebieg zawodów

Trasy przelotu balonów XXIII Pucharu Gordona Bennetta.

Meeting lotniczy

Częścią zawodów był dwudniowy meeting lotniczy zorganizowany przez Aeroklub Warszawski, który odbył się 14 i 15 września. Wzięli w nim udział czołowi polscy piloci. Dla publiczności przygotowano nie tylko ciekawe pokazy, ale również nagłośnienie i komentarz. Konferansjerem był inżynier W. Rychter. Na program złożyły się między innymi: przelot uczestników zlotu gwiaździstego, pokaz ewolucji na szybowcach, wyścig 8 różnych samolotów na trasie : lotnisko mokotowskie, Ochota, Okęcie, zawody w celnym zrzucaniu ładunku do 100 metrowego koła (zwyciężył pilot Onoszko na RWD 8, którego ładunek znalazł się 4 metry od środka koła), pokaz wirowca i inne[8][9].

Start i wyniki

Balony zaczęto napełniać gazem w dniu zawodów rano. Zawody i start oglądało ponad 30 000 widzów. Start na trybunie honorowej oglądali między innymi przedstawiciele rządu z premierem Sławkiem i prezydent z żoną. W imieniu rządu otwarcia dokonał wiceminister komunikacji Bobkowski[8]. Jako pierwszy wystartował poza konkursem balon otwarcia Gopło, który miał pokazać kierunek i siłę wiatru[10]. Po nim według wylosowanej kolejności startowały pozostałe balony przy dźwiękach hymnu narodowego. Jako ostatnie wystartowały nie uczestniczące w konkursie dwa polskie balony Syrena (zajmująca się łącznością radiową) i Legionowo (przewożący pocztę)[8]. Dwa balony Deutschland i Zürich III pomimo posiadania balastu pozwalającego na dalszy lot wylądowały na brzegu Bałtyku nie podejmując próby lotu nad morzem. Natomiast amerykański balon US Navy musiał lądować z powodu awarii (nieszczelność klapy)[4]. Wygrał polski balon Polonia II pilotowany przez Zbigniewa Burzyńskiego, a drugie i piąte miejsce zajęły pozostałe polskie załogi[6].

Konkurs przewidywania

Zawodnicy w ramach konkursu musieli przewidzieć gdzie wylądują. Kartki w zaklejonych kopertach przekazali przed startem kierownictwu zawodów[11]. Nagrodę w wysokości 1000 złotych wygrał belgijski pilot Ernest Demuyter, który wylądował najbliżej podanego przed startem miejsca[12].

Nagrody

Zwycięska załoga balonu Polonia II Zbigniew Burzyński i Władysław Wysocki

Na uczestników zawodów czekały nagrody, nie tylko dla najlepszych drużyn, ale również dodatkowe ufundowane przez polskie firmy. Zgodnie z regulaminem najlepsza załoga otrzymała nagrodę regulaminową wynoszącą 10 000 złotych, za zajęcie drugiego miejsca 7 000 złotych, trzeciego 4 000, piątego 1 500, szóstego 1 200, siódmego tysiąc i ósmego osiemset złotych. Najcenniejszą nagrodą był Puchar przechodni, który dzięki trzeciej wygranej otrzymał na własność Aeroklub Rzeczypospolitej Polskiej[12]. Czwarty w historii zawodów puchar został w 1933 roku ufundowany przez redakcję Chicago Daily News[13].

Dodatkowe nagrody zostały ufundowane przez Prezydenta Rzeczypospolitej (srebrna plakieta), Prezydenta m. Warszawy (obraz), Aeroklub Rzeczypospolitej (misa miedziana), Minister Komunikacji (wazon kryształowy), Minister Spraw Wojskowych (srebrny puchar), Minister Spraw Zagranicznych (dwie srebrne papierośnice) oraz firmy taki jak: Sanok (waza kryształowa), Bracia Czechowiczka (puchar srebrny), Widzewska Manufaktura (puchar srebrny), Scheibler i Grohman (zegar dla pilota trzeciego balonu), Bracia Naef (druga nagroda krajowa – dwa srebrne puchary), Orwil (dwa wieczne pióra), Ład (nagroda w konkursie przewidywania), Wargum (dwie nagrody wytrwałości za najdłuższy czas lotu, pierwsza w wysokości 1 200 złotych dla załogi balonu Polonia II i druga w wysokości 800 złotych dla załogi balonu Kościuszko), Avia (trzecia nagroda wytrwałości – srebrny puchar zdobył Ernest Demuyter), Bracia Deutsch (nagroda szybkości – waza kryształowa, którą zdobył Raymond Tyler)[12].

Poczta balonowa

Tak jak rok wcześniej listy nadane w urzędzie pocztowym Warszawa 31 były stemplowane okolicznościowym kasownikiem z napisem MIĘDZYNARODOWE ZAWODY BALONÓW WOLNYCH/GORDON — BENNETT i datą 15 września 1935. Dodatkowo użyto stempla POCZTA BALONOWA/PAR BALLON. Przesyłki do przewozu pocztą balonową musiały być opłacone zgodnie z taryfą ekspresową. Balon Legionowo, który przewoził pocztę wylądował w Sokołowie Podlaskim i tam przesyłki zostały ostemplowane w i wysłane z tamtejszego urzędu pocztowego. Listy i karty pocztowe przewozili ze sobą również zawodnicy. Na przykład 1000 kart zabrał ze sobą belgijski pilot Demuyter. Część z nich ostemplowano w Warszawie, a część w Rosji. Niektóre zostały wysłane, a na części po powrocie nadrukowano w Belgii długość trasy i miejsce w którym balon wylądował[14][15].

Odznaczenia

Medal pamiątkowy L.O.P.P wybity z okazji zdobycia na własność Pucharu Gordona Bennetta w 1935 roku.

Zgodnie z Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej za zasługi na polu propagandy i rozwoju sportu balonowego zostali odznaczeni[16]:

Zgodnie z Zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów za zasługi na polu propagandy i rozwoju sportu balonowego zostały nadane:

  • Srebrny Krzyż Zasługi - por. Władysław Wysocki, por. Ignacy Wawszczak

W styczniu 1936 roku prezes L.O.P.P. gen. Berbecki wręczył polskim pilotom specjalny medal wybity z okazji zdobycia przez Polskę pucharu na własność. Autorką projektu była Olga Niewska[17].

Upamiętnienie

W 1981 roku Poczta Polska wydała kilka znaczków poświęconych sportowi balonowemu. Wśród nich znalazł się znaczek nieząbkowany o nominale 10,50 zaprojektowany przez Ryszarda Dudzickiego, nr katalogowy 2587. Upamiętniał on cztery polskie załogi, które przed wybuchem II wojny światowej zdobyły Puchar Gordon Bennetta. Ukazał się wtedy również znaczek o wartości 6 złotych, nr 2585 również zaprojektowany przez Dudzickiego na którym umieszczono balon „Polonez II” pilotowany przez Zbigniewa Burzyńskiego i Władysława Wysockiego[14][15].

Przypisy

  1. Zgłoszenia do zawodów o puhar Gordona Bennetta. Skrzydlata Polska 1935 nr 7 s. 171
  2. Uzupełnienie listy zgłoszeń na XXIII Zawody o nagrodę im. Gordon- Bennett'a Skrzydlata Polska 1935 nr 8 s.
  3. Start zawodów balonowych o puhar Gordon-Bennetta Raz Dwa Trzy 1934 nr 39 s. 11
  4. a b Łojasiewicz S. Osiński J. XXIII. Międzynarodowe Zawody Balonów Wolnych o puhar im. Gordon Bennetta Skrzydlata Polska 1935 nr 10 s. 246-248
  5. a b c Kolejność startów w zawodach balonowych o puhar Gordon-Bennetfa. Ilustrowany Kurier Codzienny 1935, nr 255 s.
  6. a b c d XXIII Międzynarodowe Zawody Balonowe o nagrodę imienia Gordon-Bennetta Skrzydlata Polska 1935 nr 10 s. 250-253
  7. Zawodnicy Skrzydlata Polska 1935 nr 9 s. 240
  8. a b c Kor. H. Start balonów wolnych Kurier Warszawski 1935, nr 254 s. 4
  9. Meeting lotniczy w Warszawie Skrzydlata Polska 1935 nr 10 s. 263
  10. Poczta balonowa - Epopeja Balonowa - Gordon Bennett 1935, www.epopejabalonowa.pl [dostęp 2019-09-30].
  11. Zawody balonów wolnych Kurier Warszawski 1935 nr 254 s. 12
  12. a b c Podział nagród w Zawodach o Puchar Gordon-Bennett'a Skrzydlata Polska 1935 nr 10 s. 265
  13. Międzynar. zawody balonów wolnych "Gordon-Bennett" Raz Dwa Trzy 1934 nr 38 s. 12
  14. a b Poczta balonowa - Epopeja Balonowa - Gordon Bennett 1935, www.epopejabalonowa.pl [dostęp 2019-09-30].
  15. a b Bura F. Gordon Bennett Filatelista 1969 nr 6 s. 103-106
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-10-08]. Nr 12 z 11 listopada 1935 roku, s. 122, 123.
  17. Medal pamiątkowy dla zdobywców Gordon-Bennetta Ilustrowany Kurier Codzienny 1936, nr 29 s. 9