Zespół nocnego jedzenia

Zespół nocnego jedzenia
ICD-10 F50.9
zaburzenia odżywiania się, nieokreślone

Zespół nocnego jedzenia[1], zespół nocnego objadania się[2], zaburzenia odżywiania związane ze snem (ang. night eating syndromeNES, sleep-related eating disorderSRED[1]) – zespół zaburzeń odżywiania nie objęty klasyfikacją ICD.

Historia

SRED opisane zostało po raz pierwszy w 1955 roku przez doktora Alberta Stunkarda[3] oraz Grace i Wolff, badających pacjentów cierpiących na otyłość, w pracy zatytułowanej The night-eating syndromes: A pattern of food intake among certain obese patients. Badania te nie były później przez długi czas kontynuowane. Kolejna publikacja na ten temat pojawiła się 31 lat później. Kuldau i Rand oprócz zespołu nocnego jedzenia poruszli w niej kwestię bulimii[1].

Obraz kliniczny

Zespół nocnego jedzenia stanowi zaburzenie przyjmowania pokarmu związane z rytmem dobowym[4]. Rankiem pojawia się brak apetytu, natomiast wieczorem hiperfagia. Pacjent nocą nie może spać, wstaje, by się najeść, jednak spożywa umiarkowane porcje jedzenia[5].

Kryteria diagnostyczne

Zespół nocnego objadania się nie został wyszczególniony w klasyfikacji ICD 10 jako odrębne zaburzenie psychiczne[6].

W 2006 Striegel-Moore i współpracownicy przedyskutowali kwestię włączenia zespołu do klasyfiacji DSM. Po analizie dostępnej literatury zajęli stanowisko negatywne, zwracając uwagę na brak powszechnie akceptowanej definicji oraz konieczność dalszych badań w celu określenia użyteczności takiego rozpoznania. Uznano też, że niewystarczająco jasno odróżnia się on od innych zaburzeń odżywiania[7].

Podręczniki psychiatrii Jaremy i Rabe-Jabłońskiej[8] oraz Pużyńskiego, Rybakowskiego i Wciórki[9] nie wymieniają takiego zespołu, w przeciwieństwie do podręcznika psychiatrii dzieci i modzieży Namysłowskiej[2].

Lundgren, Allison i Stunkard (2012) proponują następujące kryteria diagnostyczne, stworzone wcześniej przez Allison i współpracowników w 2010[10]:

  • dzienny wzorzec jedzenia ze znacznie zwiększonym przyjmowaniem pokarmów wieczorem lub w nocy, manifestujący się spożywaniem przynajmniej 25% pokarmu po wieczornym posiłku lub przynajmniej dwoma epizodami nocnego jedzenia w tygodniu
  • obecne świadomość lub nawracanie wieczotnych lub nocnych epizodów jedzenia
  • obecność przynajmniej trzech z poniższych w obrazie klinicznym:
    • brak potrzeby jedzenia rankiem bądź pomijanie śniadanie przynajmniej cztery razy w tygodniu
    • obecność silnej potrzeby jedzenia pomiędzy wieczornym posiłkiem a zaśnięciem lub w nocy
    • trudności z zaśnieciem lub wybudzanie się ze snu przynajmniej przez cztery noce tygodniowo
    • przeświadczenie o konieczności jedzenia jako warunku rozpoczęcia lub powrotu do snu
    • częste obniżenie nastroju lub pogorszenie nastroju wieczorem
  • stan ten wiąże się ze znacznym cierpieniem lub pogorszeniem funkcjonowania
  • utrzymywanie się wzorca przez 3 miesiące
  • zaburzenie nie jest wtórne do uzależnienia ani nadużywania substancji, stosowania leków ani innego zaburzenia, ogólnomedycznego ani psychicznego

Różnicowanie

Od bulimii i zespołu napadowego objadania się zespół nocnego jedzenia odróżnia się brakiem zachowań kompensacyjnych, mniejszymi przymowanymi porcjami żywności i późniejszą porą posiłku. Z kolei od zaburzeń snu (w których pacjent, cały czas śpiąc, może wyjść z łóżka i spożywać pokarm) odróżnia go zachowanie świadomości[5].

Przyczyny

Zespół nocnego jedzenia wiąże się z zaburzeniami rytmu dobowego, dokładniej z opóźnieniem czasu przyjmowania pożywienia[5].

Zespół nocnego jedzenia związany jest z zaburzeniami hormonalnymi, a więc na zaburzenie odżywiania wpływają niskie ilości melatoniny i leptyny w organizmie. Do nocnego zaburzenia odżywienia przyczynia się wzrost ilości greliny w organizmie[11].

Epidemiologia

Zespół ten rozpoznawany jest rzadko[5].

Współchorobowość

Zespół ten wykazuje związki z otyłością[5].

Terapia

Leki przeciwdepresyjne zawierające sertralinę i citalopram wykazały pewną skuteczność kliniczną[12]. Efektywność wykazało nawet leczenie światłem, u pacjentów zdiagnozowano ustępowanie choroby po dwutygodniowej sesji fototerapii[13]. Podczas każdego zabiegu, osoby chore były wystawiane do światła o mocy 10 000 lx przez 30 minut[13]. Obserwacje wykazały że operacja chirurgiczna polegająca na wszczepieniu pomostu omijającego żołądek przyczynia się do zmniejszenia ilości greliny, co skutkuje utratą wagi[11].

  1. a b c Katarzyna Jakuszkowiak & Wiesław Jerzy Cubała. Zespół jedzenia nocnego—rozpowszechnienie, diagnoza i leczenie. „Psychiatria”. 1, s. 107-111, 2004. viamedica.pl (ang.). 
  2. a b Irena Namysłowska: Psychiatria dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2012, s. 278. ISBN 897-83-200-4421-8.
  3. Allison, Stunkard i Thier 2004 ↓, s. 2.
  4. Lundgren, Allison i Stunkard 2012 ↓, s. 9.
  5. a b c d e John P. O’Reardon, Andrew Peshek & Kelly C. Allison. Night Eating Syndrome. Diagnosis, Epidemiology and Management. „CNS drugs”. 19, s. 997-1008, 2005 (ang.). 
  6. Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków: UWM „Vesalius”, 2007. ISBN 83-85688-25-0.
  7. Ruth H. Striegel-Moore, Debra L. Franko, Alexis May, Emily, Douglas Thompson & Julie M. Hook. Should night eating syndrome be included in the DSM?. „International Journal of Eating Disorders”. 39, s. 544-549., 2006 (ang.). 
  8. Marek Jarema, Jolanta Rabe-Jabłońska: Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2011. ISBN 978-83-200-4180-4.
  9. Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Psychiatria. Wrocław: Elsevier, 2012. ISBN 978-83-7609-114-3.
  10. Lundgren, Allison i Stunkard 2012 ↓, s. 9-10.
  11. a b Allison, Stunkard i Thier 2004 ↓, s. 95.
  12. Carlos M. Grilo, James E. Mitchell: Treatment of Eating Disorders: A Clinical Handbook. Guilford Press, 2012, s. 177. ISBN 978-1-4625-0912-6.
  13. a b Lundgren, Allison i Stunkard 2012 ↓, s. 276.

Bilbiografia

  • Kelly C. Allison, Albert J. Stunkard, Sara L. Thier: Overcoming Night Eating Syndrome: A Step-by-step Guide to Breaking the Cycle. New Harbinger Publications, 2004. ISBN 1-57224-327-9.
  • Jennifer D. Lundgren, Kelly C. Allison, Albert J. Stunkard: Night Eating Syndrome: Research, Assessment, and Treatment. Guilford Press, 2012. ISBN 1-4625-0630-5.

Star of life.svgZapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.